Krisis Negeri Sembilan: Bekas Timbalan Pendakwaraya Menghina 'Adat Menyalang'?

Dalam polemik yang melanda Negeri Sembilan, timbul naratif yang bukan sahaja mengelirukan, malah berisiko mencemarkan kefahaman terhadap sistem adat yang telah sekian lama menjadi tunjang negeri.

Persoalan kini bukan sekadar siapa betul atau salah tetapi sejauh mana pihak tertentu benar-benar memahami struktur Adat Perpatih itu sendiri.

Dalam Istiadat Adat Perpatih, setiap pelantikan rasmi Undang Yang Empat tidak berlaku secara sewenang-wenangnya. Ia melalui satu proses tersusun yang telah diwarisi turun-temurun. Selepas pelantikan dimuktamadkan, ‘Istiadat Kerjan’ akan dilaksanakan sebagai pengesahan adat. Seterusnya, ‘Istiadat Menyalang’ diadakan di Istana Besar Seri Menanti, bukan sekadar upacara simbolik tetapi sebagai tanda hormat rasmi kepada Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.

Peristiwa yang berlaku seperti yang ditunjukkan di dalam gambar tersebut adalah istiadat 'Menyalang' yang dilaksanakan di Istana Sri Menanti. Istiadat ini sebagai menghormati perlantikan Dato Undang yang baharu kepada Yam Tuan Besar sedia ada. Istiadat ini berlaku selepas Istiadat 'Kerjan'. Istiadat ini adalah istiadat yg sudah lama dimasyhurkan di Negeri Sembilan

Istiadat Menyalang membawa makna yang lebih mendalam daripada sekadar adat istiadat. Ia adalah manifestasi tertib, pengiktirafan dan keseimbangan kuasa dalam struktur adat. Dalam Adat Perpatih, kuasa tidak bersifat mutlak, ia bergerak secara kolektif, berlapis dan berasaskan rundingan. Dari Undang, kepada Lembaga dan Buapak, setiap lapisan memainkan peranan penting dalam memastikan sistem kekal seimbang.

Justeru, memahami konsep “menyalang” tidak boleh dipermudah atau disalah tafsir. Ia bukan sekadar prosedur tetapi sebahagian daripada mekanisme yang menjaga hubungan antara institusi adat dan institusi diraja.

Apabila istilah atau amalan adat seperti ini dipersoalkan tanpa asas yang tepat, implikasinya bukan kecil. Ia boleh mencetuskan salah faham, merendahkan nilai adat, malah berpotensi mengganggu keharmonian struktur yang telah terbina sekian lama.

Hakikatnya, Adat Perpatih bukan sekadar warisan budaya, ia adalah sistem hidup yang mengurus kuasa, legitimasi dan kesinambungan kepimpinan di Negeri Sembilan.

Oleh itu, dalam membicarakan isu sebesar ini, pendekatan yang diperlukan bukan retorik, menghina atau andaian tetapi kefahaman yang mendalam dan rasa hormat terhadap tertib adat.

Kerana apabila tertib dilanggar yang terjejas bukan hanya satu keputusan tetapi keseluruhan struktur yang memegang keseimbangan adat itu sendiri.