Usaha memisahkan peranan Peguam Negara dan Pendakwa Raya kini memasuki fasa paling penting apabila Jawatankuasa Pilihan Khas (JPK) Dewan Rakyat mengemukakan beberapa syor utama bagi memperkukuhkan kebebasan institusi pendakwaan negara.
Antara cadangan paling signifikan ialah pelantikan Pendakwa Raya oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan (SPKP) tanpa penglibatan Perdana Menteri mahupun Jemaah Menteri. Langkah ini dilihat sebagai satu reformasi besar yang bertujuan mengukuhkan prinsip pemisahan kuasa serta mengelakkan sebarang persepsi campur tangan politik dalam proses pendakwaan.
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Dato’ Sri Azalina Othman Said berkata, cadangan tersebut merupakan antara syor utama yang dikemukakan oleh JPK dalam meneliti Rang Undang-Undang (RUU) Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026.
Selain itu, proses pelantikan Pendakwa Raya turut dicadangkan menjadi lebih telus melalui penglibatan Parlimen. Nama calon yang dicadangkan akan dimaklumkan kepada Parlimen bagi membolehkan Ahli-Ahli Parlimen memberikan pandangan kepada SPKP sebelum pelantikan dibuat.
Bagi memastikan kebebasan institusi itu terus terpelihara, JPK turut mencadangkan tempoh perkhidmatan tetap selama tujuh tahun tanpa pembaharuan kontrak atau pelantikan semula. Pendakwa Raya juga diwajibkan mengemukakan laporan tahunan kepada Parlimen sebagai mekanisme semak dan imbang yang lebih berkesan.
Dalam usaha memperkukuhkan integriti jawatan tersebut, satu Kod Etika khusus untuk Pendakwa Raya turut dicadangkan. Sebarang pelanggaran kod berkenaan boleh dijadikan asas kepada proses penyingkiran daripada jawatan. Pada masa yang sama, Parlimen juga dicadangkan diberikan kuasa untuk menggubal undang-undang berkaitan pelantikan, penyingkiran serta tanggungjawab pelaporan Pendakwa Raya pada masa hadapan.
RUU Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026 yang menjadi asas kepada reformasi ini telah dibentangkan untuk bacaan kali pertama pada 23 Februari lalu. Sejak itu, pelbagai sesi libat urus telah dijalankan melibatkan Ahli Parlimen kerajaan dan pembangkang, badan profesional, ahli akademik, pakar perundangan serta organisasi masyarakat sivil.
Menurut Azalina, pendekatan tersebut membolehkan setiap aspek reformasi diteliti secara menyeluruh, termasuk implikasi perlembagaan, pentadbiran, operasi, sumber manusia, kewangan serta pengalaman negara-negara lain yang telah melaksanakan model serupa.
Lebih penting, proses penelitian yang berlangsung selama beberapa bulan itu turut mencerminkan semangat dwipartisan apabila JPK dianggotai oleh Ahli Parlimen daripada kedua-dua blok kerajaan dan pembangkang. Pendekatan ini memberi legitimasi yang lebih kukuh kepada reformasi yang dicadangkan.
Kini, tumpuan beralih kepada sokongan Ahli Parlimen di Dewan Rakyat. Pindaan Perlembagaan yang diperlukan bagi merealisasikan pengasingan kuasa antara Peguam Negara dan Pendakwa Raya memerlukan majoriti dua pertiga untuk diluluskan.
Azalina menegaskan bahawa kegagalan meluluskan pindaan tersebut pada sidang kali ini berisiko menyebabkan agenda reformasi institusi negara terus tertangguh. Justeru, beliau berharap semua pihak dapat melihat cadangan ini sebagai satu langkah pembaharuan yang melangkaui kepentingan politik semasa demi memperkukuhkan kedaulatan undang-undang dan keyakinan rakyat terhadap sistem keadilan negara.
Sekiranya diluluskan, reformasi ini bakal menjadi antara perubahan institusi paling besar dalam sejarah sistem perundangan Malaysia, dengan matlamat memastikan pendakwaan jenayah dijalankan secara bebas, profesional dan bebas daripada sebarang pengaruh politik.
Tags
Berita