Menjelang Pilihan Raya Negeri Negeri Sembilan, satu naratif sedang dimainkan secara agresif. UMNO dan Barisan Nasional cuba digambarkan sebagai pengkhianat hanya kerana memilih untuk mempertahankan mandat melalui pilihan raya. Naratif itu mungkin menarik dari sudut politik, namun ia tidak selari dengan fakta dan prinsip demokrasi yang menjadi asas sistem negara.
UMNO tidak pernah menarik sokongan terhadap Kerajaan Perpaduan di peringkat Persekutuan. UMNO tidak pernah menjatuhkan kerajaan yang dibentuk bersama. UMNO juga tidak pernah meninggalkan kerjasama sebelum tamat penggal. Sokongan diberikan sehingga penghujung tempoh pentadbiran seperti yang dipersetujui. Kerjasama dihormati sehingga tamat tempohnya. Sebab itu persoalan yang wajar ditanya ialah, di manakah pengkhianatan yang dimaksudkan?
Kesilapan terbesar dalam naratif yang sedang dimainkan ialah cubaan mencampurkan dua perkara yang berbeza. Kerajaan Perpaduan diwujudkan selepas PRU15 bagi memastikan kestabilan negara apabila tiada gabungan memperoleh majoriti yang mencukupi untuk membentuk kerajaan secara bersendirian. Tujuannya jelas, iaitu memastikan kerajaan Persekutuan dapat berfungsi, menjamin kestabilan pentadbiran negara dan menjaga kepentingan rakyat secara keseluruhan.
Pilihan raya negeri pula mempunyai fungsi yang berbeza. Ia diwujudkan bagi membolehkan rakyat menentukan kerajaan negeri mereka sendiri. Kerjasama di Putrajaya tidak bermaksud semua parti mesti bergabung dalam setiap pilihan raya negeri. Kerjasama tidak bermaksud penggabungan. Kerjasama tidak bermaksud kehilangan identiti politik. Kerjasama juga tidak bermaksud sesebuah parti perlu menyerahkan mandat yang pernah diberikan oleh rakyat.
Sebab itu pertandingan dalam pilihan raya negeri tidak boleh disamakan dengan pengkhianatan terhadap Kerajaan Perpaduan. Kedua-duanya mempunyai fungsi yang berbeza. Kedua-duanya mempunyai mandat yang berbeza.
Prinsip yang paling penting ialah apabila Dewan Undangan Negeri dibubarkan, mandat tidak lagi berada di tangan mana-mana parti politik. Mandat kembali kepada rakyat. Rakyat berhak menilai prestasi kerajaan. Rakyat berhak menilai kepimpinan yang ditawarkan. Rakyat berhak menentukan siapa yang layak diberikan mandat baharu. Itulah asas demokrasi.
Maka pertandingan pilihan raya bukan pengkhianatan. Pertandingan pilihan raya adalah mekanisme yang membolehkan rakyat membuat pilihan. Jika pertandingan dianggap salah, maka demokrasi itu sendiri kehilangan makna.
Satu lagi kekeliruan yang sengaja dimainkan ialah seolah-olah pertandingan pilihan raya bermaksud hubungan antara parti-parti dalam Kerajaan Perpaduan telah berakhir. Tafsiran itu tidak tepat. Dalam demokrasi yang matang, parti-parti boleh bekerjasama dalam pentadbiran demi kestabilan negara dan pada masa yang sama menawarkan pilihan kepada rakyat apabila tiba pilihan raya.
Pilihan raya bukan medan permusuhan. Pilihan raya bukan tanda kerjasama telah runtuh. Pilihan raya ialah proses rakyat membuat penilaian terhadap prestasi, kepimpinan dan hala tuju negeri. Sebab itu cubaan pihak cuba membina naratif bahawa PRN sebagai bukti keruntuhan Kerajaan Perpaduan tidak berasaskan realiti politik dan perlembagaan negara.
Namun di sebalik naratif pengkhianatan yang sedang dimainkan, terdapat satu lagi persoalan yang lebih besar yang masih belum terjawab sepenuhnya.
Kontroversi yang menjadi latar belakang perdebatan politik hari ini tidak muncul secara tiba-tiba. Ia bermula apabila berlaku pertikaian berkaitan institusi adat Negeri Sembilan yang akhirnya membawa kepada perbahasan mengenai proses, kuasa dan peranan pihak-pihak yang terlibat dalam Dewan Keadilan dan Undang (DKU).
Beberapa pihak yang terlibat kemudiannya mempertikaikan proses yang membawa kepada keputusan tertentu, termasuk persoalan mengenai minit mesyuarat, kedudukan majoriti dalam DKU serta prosedur yang digunakan sebelum sesuatu keputusan diberikan kesan perundangan. Kontroversi tersebut menjadi semakin besar apabila beberapa afidavit dan kenyataan awam dikemukakan oleh pihak-pihak yang mendakwa wujud bantahan terhadap keputusan yang dibuat.
Dalam keadaan itulah timbul persoalan mengenai peranan kerajaan negeri.
Sebagai Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun bukan sahaja mengetuai pentadbiran negeri, malah dilihat mempunyai tanggungjawab politik untuk memastikan sebarang pertikaian yang melibatkan institusi adat, institusi diraja dan pentadbiran negeri ditangani dengan penuh berhati-hati serta melalui pendekatan yang mampu meredakan ketegangan.
Pengkritik berpendapat krisis tersebut gagal ditangani lebih awal sehingga akhirnya berkembang menjadi pertikaian terbuka yang mendapat perhatian nasional. Penyokong kerajaan negeri pula berhujah bahawa pentadbiran hanya bertindak mengikut proses dan peruntukan yang berkuat kuasa.
Paling memalukan, wujudnya pihak yang cuba menjadikan kedudukan 'Co-Ruler' sebagai bahan gurauan yang menghina kedaulatan Adat dan Perlembagaan Negeri Sembilan.
Perbezaan tafsiran inilah yang akhirnya mewujudkan polemik yang berpanjangan sehingga hari ini.
Persoalan yang sedang dibahaskan bukan sekadar siapa yang betul atau siapa yang salah. Persoalannya ialah sama ada krisis yang melibatkan institusi adat Negeri Sembilan boleh ditangani lebih awal melalui pendekatan yang lebih mendamaikan sebelum ia berkembang menjadi pertikaian yang menjejaskan keyakinan rakyat terhadap institusi yang selama ini dihormati.
Sebab itu ada yang melihat cubaan membingkaikan PRN semata-mata sebagai isu "UMNO mengkhianati PH" sebagai usaha mengalihkan perhatian daripada persoalan yang lebih besar mengenai pentadbiran, pengurusan krisis dan kepimpinan negeri sepanjang penggal yang lalu.
Pada akhirnya, bukan parti politik yang menentukan legitimasi sesuatu mandat. Rakyat yang menentukan. Rakyat tidak mengundi slogan. Rakyat tidak mengundi tuduhan. Rakyat tidak mengundi persepsi yang dibina di media sosial. Rakyat mengundi berdasarkan keyakinan. Rakyat menilai rekod pentadbiran. Rakyat menilai kepimpinan. Rakyat menilai siapa yang menghormati mandat yang pernah diberikan kepada mereka.
Jika rakyat mahu mengekalkan kerajaan sedia ada, itu hak rakyat. Jika rakyat mahu memilih kerajaan yang baharu, itu juga hak rakyat.
Pilihan raya bukan ancaman kepada Kerajaan Perpaduan. Pilihan raya adalah sebahagian daripada proses demokrasi yang memberi ruang kepada rakyat untuk membuat keputusan. UMNO menghormati kerjasama sehingga tamat penggal. UMNO tidak menjatuhkan kerajaan. UMNO tidak menarik sokongan ketika mandat masih berjalan. Selepas Dewan Undangan Negeri dibubarkan, mandat kembali kepada rakyat seperti yang ditetapkan oleh Perlembagaan dan prinsip demokrasi.
Sebab itu persoalan sebenar bukan sama ada UMNO mengkhianati Kerajaan Perpaduan.
Persoalannya jauh lebih besar daripada itu.
Jika mempertahankan mandat melalui pilihan raya dianggap pengkhianatan, mengapa proses yang mengembalikan kuasa kepada rakyat tiba-tiba dianggap salah?
Jika kerjasama dihormati sehingga tamat penggal, bagaimana pula ia boleh dianggap pengkhianatan hanya kerana rakyat diberi peluang membuat pilihan baharu?
Dan jika demokrasi hanya dianggap baik apabila keputusannya memihak kepada pihak tertentu, siapa sebenarnya yang sedang mengkhianati semangat demokrasi itu sendiri?