Selama bertahun-tahun, perkataan “sakau” digunakan dengan begitu mudah setiap kali nama Tabung Haji dikaitkan dengan pelaburan, kerugian atau kelemahan pengurusan. Tuduhan politik diulang sehingga masyarakat seolah-olah dipaksa mempercayai bahawa setiap masalah kewangan institusi itu berpunca daripada perbuatan rasuah dan penyelewengan.
Namun, sepucuk surat rasmi Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia bertarikh 31 Mei 2021 memberikan gambaran yang jauh berbeza.
Surat yang ditandatangani Ketua Pesuruhjaya SPRM ketika itu, Tan Sri Azam Baki, memaklumkan status siasatan terhadap tiga transaksi utama melibatkan TH Plantations Berhad, anak syarikat Lembaga Tabung Haji.
Kesimpulannya jelas iaitu siasatan tidak menemukan keterangan perlakuan rasuah atau salah laku yang melibatkan pegawai TH Plantations dalam ketiga-tiga urusan tersebut.
Ini bukan kenyataan politik. Bukan ulasan pempengaruh media sosial. Bukan juga kesimpulan yang dibuat berdasarkan sentimen.
Ia merupakan hasil siasatan SPRM berdasarkan fakta, dokumen, proses semakan serta keterangan pihak-pihak berkaitan.
Pembelian Saham Bernilai RM370 Juta Disiasat
Transaksi pertama melibatkan pembelian 100 peratus saham Bumi Suria Ventures Sdn. Bhd. dan Maju Warisanmas Sdn. Bhd. daripada Weida (M) Berhad.
Pembelian berjumlah kira-kira RM370 juta itu pernah menimbulkan pelbagai persoalan sehingga siasatan dijalankan oleh SPRM.
Bagaimanapun, siasatan mendapati proses pembelian tersebut telah melalui penilaian dari sudut kewangan, perundangan dan due diligence. Pembelian itu juga telah dibentangkan serta diluluskan oleh Lembaga Pengarah TH Plantations.
Menurut surat berkenaan, kertas siasatan turut diteliti oleh Timbalan Pendakwa Raya. Keputusan akhirnya ialah tiada pendakwaan diteruskan dan siasatan dihentikan.
Ini bermakna, walaupun transaksi tersebut boleh terus dinilai dari sudut kebijaksanaan pelaburan atau prestasi komersial, SPRM tidak menemukan bukti yang membolehkan kes rasuah dibawa ke mahkamah.
Perbezaan ini penting.
Sesuatu pelaburan yang tidak mencapai pulangan diharapkan tidak secara automatik menjadi kes rasuah. Keputusan perniagaan yang dipersoalkan juga tidak boleh terus dilabel sebagai “sakau” tanpa bukti bahawa berlaku suapan, pecah amanah atau keuntungan peribadi secara haram.
Pembelian Ladang Indonesia
Transaksi kedua membabitkan pembelian sebuah syarikat Indonesia, PT Persada Kencana Prima, yang mempunyai kepentingan dalam tanah perladangan kelapa sawit.
Siasatan mendapati keluasan tanah yang dimiliki syarikat berkenaan ialah 14,180 hektar tetapi tanah yang diluluskan atau dilepaskan ketika itu hanya sekitar 6,928.69 hektar.
Perbezaan keluasan tersebut menyebabkan pembayaran diselaraskan kepada RM13,786,963.93. Perubahan itu turut mendapat kelulusan Lembaga Pengarah TH Plantations.
Sekali lagi, SPRM tidak sekadar menerima penjelasan secara lisan. Siasatan dilakukan terhadap proses pembelian, keluasan tanah, nilai pembayaran dan kelulusan yang diberikan.
Hasilnya tidak menunjukkan wujudnya perlakuan rasuah oleh pegawai TH Plantations dalam transaksi tersebut.
Tiada Rasuah Melibatkan Firma Perunding
Siasatan ketiga menyentuh penglibatan Susanna Lim & Partners serta SLS Consultancy Sdn. Bhd. dalam urusan pentadbiran atau pengurusan aset TH Plantations.
Menurut surat SPRM, siasatan terhadap penglibatan kedua-dua firma berkenaan juga tidak menemukan keterangan perlakuan rasuah yang melibatkan mana-mana pegawai TH Plantations.
Malah, SPRM merakamkan penghargaan kepada pihak pengurusan syarikat atas kerjasama yang diberikan sepanjang proses siasatan.
Fakta ini penting kerana ia menunjukkan bahawa TH Plantations tidak menghalang siasatan. Dokumen dan maklumat yang diperlukan diserahkan kepada pihak berkuasa untuk diperiksa.
Dakwaan ‘Sakau’ Tidak Disokong Bukti
Istilah seperti “kerugian”, “rosak”, “skandal” dan “sakau” sering dicampuradukkan sehingga membawa maksud yang sama.
Hakikatnya, setiap istilah mempunyai konteks berbeza.
Kerugian pelaburan tidak semestinya rasuah. Kemerosotan nilai aset tidak semestinya kecurian. Keputusan pengurusan yang lemah juga tidak semestinya menunjukkan wang telah diseleweng untuk kepentingan peribadi.
Untuk membuktikan rasuah, siasatan perlu menemukan unsur seperti pemberian suapan, penerimaan habuan, penyalahgunaan kedudukan atau keuntungan tidak sah.
Dalam tiga transaksi TH Plantations yang dinyatakan dalam surat ini, unsur tersebut tidak ditemukan.
Namun, kesimpulan itu juga perlu dibaca secara tepat. Surat berkenaan berkaitan tiga transaksi khusus yang disiasat, bukannya pengesahan menyeluruh terhadap setiap urusan yang pernah dilakukan oleh Tabung Haji atau semua anak syarikatnya.
Ketepatan ini penting supaya fakta tidak diputar dalam arah bertentangan.
Dokumen Lawan Propaganda
Persoalan yang kini perlu dijawab ialah mengapa pengesahan rasmi seperti ini tidak diberikan perhatian yang sama seperti tuduhan awal?
Ketika dakwaan dilemparkan, tajuknya besar. Perkataan “sakau” dimainkan berulang kali. Institusi Tabung Haji digambarkan seolah-olah menjadi lubuk rompakan yang tidak terkawal.
Namun apabila siasatan selesai dan SPRM tidak menemukan keterangan rasuah, penjelasannya hampir tenggelam.
Inilah bahaya apabila propaganda mendahului fakta. Tuduhan politik kekal dalam ingatan masyarakat, sedangkan keputusan siasatan rasmi tidak diberikan ruang sewajarnya.
Tabung Haji dan anak-anak syarikatnya tidak seharusnya kebal daripada kritikan. Setiap keputusan pelaburan, pelantikan, pembelian aset dan prestasi kewangan wajib diperiksa serta dipertanggungjawabkan.
Namun, akauntabiliti tidak boleh dibina melalui fitnah.
Kritikan perlu berasaskan dokumen. Tuduhan rasuah perlu disokong bukti. Dan apabila pihak berkuasa telah menjalankan siasatan, hasilnya mesti dihormati selagi tiada bukti baharu yang mengubah kesimpulan tersebut.
Dalam kes ini, dokumennya sudah ada.
Tiga transaksi utama TH Plantations telah disiasat. Proses kelulusan dan pembayaran diperiksa. Pihak-pihak terlibat dipanggil memberikan kerjasama.
Keputusan SPRM juga terang: tiada keterangan perlakuan rasuah atau salah laku melibatkan pegawai TH Plantations dalam ketiga-tiga urusan berkenaan.
Tuduhan boleh dicipta melalui persepsi tetapi kebenaran akhirnya mesti kembali kepada fakta dan dokumen.