Akta Hasutan 1948 pernah menjadi simbol utama undang-undang yang dikritik hebat oleh blok pembangkang, khususnya Pakatan Harapan (PH) dan DAP, sebelum mereka memasuki kerajaan. Dalam wacana reformasi, akta ini sering digambarkan sebagai undang-undang drakonian yang mengekang kebebasan bersuara, menyempitkan ruang demokrasi dan berpotensi digunakan secara selektif terhadap pengkritik kerajaan.
Justeru, komitmen untuk memansuhkan atau sekurang-kurangnya merombak Akta Hasutan menjadi antara tawaran politik yang menarik sokongan pengundi bandar, golongan muda, aktivis masyarakat sivil dan kelompok reformis. Namun selepas PH membentuk kerajaan pada 2018 hingga 2020 dan kembali menjadi komponen utama Kerajaan Perpaduan selepas 2022, janji tersebut masih belum direalisasikan. Buku Harapan sendiri menyenaraikan Akta Hasutan 1948 sebagai antara undang-undang drakonian yang mahu dimansuhkan, tetapi akta itu kekal berkuat kuasa dan terus digunakan.
Percanggahan paling ketara dalam isu ini ialah jurang antara retorik pembangkang dengan realiti pentadbiran. Ketika berada di luar kerajaan, PH dan DAP menegaskan bahawa kebebasan bersuara merupakan asas kepada demokrasi yang matang. Namun apabila memegang kuasa, pendekatan mereka menjadi lebih berhati-hati. Pada Oktober 2018, kerajaan PH memperkenalkan moratorium terhadap pendakwaan di bawah Akta Hasutan, tetapi langkah itu tidak berkekalan.
Moratorium tersebut kemudian ditarik balik dan akta itu terus digunakan dalam beberapa kes. Perkembangan ini menimbulkan persepsi bahawa komitmen reformasi akhirnya tunduk kepada pertimbangan politik, tekanan institusi serta keperluan mengurus isu sensitif berkaitan agama, kaum dan institusi diraja. Bagi penyokong reformasi, kekecewaan bukan sekadar kerana akta itu gagal dimansuhkan, tetapi kerana semangat perubahan yang pernah dijanjikan dilihat semakin pudar apabila berdepan realiti pemerintahan.
Keadaan menjadi lebih rumit apabila kerajaan selepas 2022 tidak menunjukkan komitmen jelas ke arah pemansuhan menyeluruh. Sebaliknya, tumpuan lebih diberikan kepada cadangan pindaan, khususnya bagi memperkukuh perlindungan terhadap institusi diraja. Perubahan pendekatan ini menimbulkan persoalan sama ada janji reformasi telah bertukar menjadi kompromi politik. Penyokong kerajaan mungkin berhujah bahawa pentadbiran memerlukan keseimbangan antara kebebasan bersuara dan kestabilan negara, namun pengkritik melihat alasan tersebut tidak jauh berbeza daripada hujah yang pernah digunakan oleh kerajaan terdahulu. Dalam konteks ini, DAP mungkin tidak menguasai semua keputusan kerajaan, tetapi parti itu tetap berdepan persoalan mengapa pendiriannya terhadap Akta Hasutan tidak lagi sekeras ketika berada di bangku pembangkang.
Kini di Pilihanraya Negeri Johor, PH lagi sekali menawarkan janji.
Kesimpulannya, isu Akta Hasutan 1948 menjadi contoh jelas bagaimana janji politik diuji apabila bertembung dengan realiti kuasa. PH pernah menjadikan pemansuhan undang-undang drakonian sebagai lambang perubahan Malaysia Baharu, namun sehingga kini Akta Hasutan masih kekal berkuat kuasa.
Bangsa Johor akan percaya dengan janji Pakatan Harapan?