Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan), atau KWAP, bukan pelabur biasa. Ia memegang amanah terhadap masa depan persaraan penjawat awam dan kestabilan kewangan negara. Sebab itu kerugian hampir RM200 juta dalam pelaburan eFishery tidak boleh dianggap sebagai risiko pasaran biasa atau ditutup dengan alasan bahawa KWAP turut menjadi mangsa penipuan. Jika benar penyata kewangan telah dimanipulasi dan pelabur diperdaya, siasatan mesti bergerak lebih jauh daripada syarikat yang menerima pelaburan. Ia perlu meneliti keseluruhan rantaian keputusan yang membolehkan wang sebesar itu diluluskan dan disalurkan.
Pihak pertama yang wajar disiasat ialah pengurusan tertinggi eFishery dan mana-mana individu yang terlibat menyediakan, mengesahkan atau membentangkan maklumat kewangan palsu. Jika terdapat manipulasi akaun, jualan yang dibesar-besarkan, dokumen yang direka atau fakta material yang disembunyikan, tanggungjawab jenayah dan sivil mesti ditentukan dengan jelas. Siasatan juga perlu mengenal pasti sama ada perbuatan itu dilakukan oleh beberapa individu atau melibatkan satu rangkaian dalaman yang lebih luas.
Namun, siasatan tidak boleh berhenti pada eFishery. Pegawai pelaburan, ahli jawatankuasa pelaburan dan pengurusan risiko KWAP yang terlibat dalam proses cadangan, penilaian serta kelulusan juga wajar diperiksa. Persoalan utamanya ialah sama ada mereka telah melaksanakan usaha wajar yang munasabah, menguji kesahihan angka kewangan, menilai risiko operasi dan mendapatkan pengesahan bebas sebelum dana diluluskan. Jika terdapat amaran yang diketepikan, dokumen yang tidak disemak atau tekanan untuk mempercepatkan keputusan, perkara itu perlu didedahkan.
Penasihat luar yang dilantik dalam transaksi tersebut turut perlu disiasat. Ini termasuk firma audit, penasihat kewangan, penasihat undang-undang, jurunilai, perunding industri atau mana-mana pihak yang memberikan pengesahan profesional. Sekiranya mereka gagal mengesan ketidakaturan yang sepatutnya dapat dikenal pasti melalui semakan asas, isu kecuaian profesional mesti dipertimbangkan. Jika terdapat konflik kepentingan, hubungan perniagaan tersembunyi atau pergantungan berlebihan terhadap maklumat yang dibekalkan syarikat, tanggungjawab mereka juga tidak boleh diketepikan.
Lembaga pengarah dan jawatankuasa berkaitan dalam KWAP perlu menjelaskan sama ada mekanisme semak dan imbang telah berfungsi. Mereka mungkin tidak mengendalikan semua butiran transaksi, tetapi mereka bertanggungjawab memastikan sistem kawalan, had pelaburan dan pengawasan risiko mencukupi. Siasatan harus menentukan sama ada keputusan itu menerima kelulusan pada tahap yang sesuai, sama ada risiko telah dilaporkan dengan lengkap dan sama ada pemantauan diteruskan selepas dana dilaburkan.
Mana-mana pihak yang bertanggungjawab mengawasi prestasi pelaburan selepas transaksi juga perlu diperiksa. Kegagalan tidak semestinya berlaku pada hari kelulusan sahaja. Ia mungkin berlaku apabila tanda amaran muncul tetapi tidak diambil tindakan, laporan prestasi diterima tanpa semakan atau maklumat kritikal tidak dibawa kepada jawatankuasa yang berkenaan. Jejak komunikasi, minit mesyuarat, laporan risiko, surat penasihat dan rekod kelulusan mesti dipelihara serta diteliti.
Siasatan turut perlu meneliti sama ada wujud campur tangan politik, arahan tidak rasmi atau tekanan daripada mana-mana individu berpengaruh. Tiada kesimpulan boleh dibuat tanpa bukti, tetapi sudut ini tidak boleh dikecualikan dalam transaksi dana awam bernilai tinggi. Jika keputusan pelaburan dipengaruhi oleh pertimbangan di luar merit komersial, pihak yang memberi arahan dan pihak yang mematuhinya mesti dipertanggungjawabkan.
Jumlah dana KWAP yang terus berkembang tidak menghapuskan keperluan siasatan. Rekod menunjukkan nilai keseluruhan dana meningkat daripada RM169.8 bilion pada 2023 kepada RM185.6 bilion pada 2024, tetapi prestasi portfolio yang baik tidak boleh digunakan untuk menutup kelemahan dalam satu pelaburan tertentu. Nilai kerugian juga tidak boleh diperkecilkan hanya kerana ia mewakili sebahagian kecil daripada keseluruhan dana. Dalam soal amanah awam, persoalan utama ialah sama ada sistem telah gagal dan siapa yang bertanggungjawab terhadap kegagalan itu.
Kerajaan perlu melantik siasatan bebas yang mempunyai kuasa mendapatkan dokumen, memanggil saksi dan meneliti keseluruhan rantaian kelulusan. Laporannya perlu menjelaskan siapa mencadangkan pelaburan, siapa menjalankan usaha wajar, siapa memberikan pengesahan profesional, siapa meluluskan keputusan, siapa memantau prestasi dan siapa mengabaikan amaran. Pada masa yang sama, kerajaan mesti menyatakan jumlah yang masih boleh dipulihkan, tindakan undang-undang yang sedang diambil serta sama ada pegawai atau penasihat yang cuai akan dikenakan tindakan.
Siasatan yang serius bukan bertujuan melemahkan KWAP. Ia bertujuan memulihkan keyakinan terhadap institusi tersebut. Menyalahkan penipu sahaja tidak mencukupi jika kelemahan kawalan dalaman, kecuaian profesional atau kegagalan pengawasan turut membuka jalan kepada kerugian.
Individu yang memperdaya KWAP mesti disiasat. Individu yang meluluskan pelaburan tanpa kawalan mencukupi juga mesti disiasat. Dalam amanah persaraan negara, tiada pihak boleh berlindung di sebalik jawatan, proses atau alasan bahawa semua orang turut menjadi mangsa.