Ketika pentadbiran Pakatan Harapan lantang membina naratif bahawa Tabung Haji perlu “diselamatkan”, satu kontrak melibatkan sistem digital paling sensitif milik institusi itu diberikan kepada sebuah syarikat yang mempunyai sejarah dengan tokoh penting dalam pentadbiran berkenaan.
Pada 31 Disember 2019, kontrak pembangunan dan penyelenggaraan platform THiJARI bernilai RM4.53 juta diberikan kepada Cyber Village Sdn Bhd.
THiJARI bukan sekadar aplikasi biasa. Ia merupakan pintu digital kepada urusan jutaan pendeposit Tabung Haji, termasuk akses kepada baki simpanan, penyata akaun, pemindahan dana serta perkhidmatan berkaitan haji.
Seperti Maybank2u kepada Maybank atau CIMB Clicks kepada CIMB, THiJARI mengendalikan maklumat kewangan dan peribadi yang sangat sensitif. Justeru, pemilihan syarikat yang membangunkan serta menyelenggara platform ini sepatutnya melalui proses penilaian yang ketat, telus dan bebas daripada sebarang persepsi konflik kepentingan.
Persoalannya, mengapa Cyber Village dipilih dan siapakah yang meluluskan kontrak tersebut?
Berdasarkan dokumen yang dirujuk, kontrak itu ditandatangani oleh dua wakil Cyber Village, iaitu Shieh Yee Bing dan Sua Shii Huey.
Semakan terhadap latar belakang syarikat pula menunjukkan Cyber Village diasaskan pada 1997 oleh tiga individu. Salah seorang pengasas dan pemegang saham utamanya ketika itu ialah Pua Kiam Wee nama sebenar Tony Pua?
Tony Pua kemudiannya menjadi Ahli Parlimen DAP dan Setiausaha Politik kepada Menteri Kewangan, Lim Guan Eng, ketika kontrak THiJARI dimeterai pada penghujung 2019.
Namun, satu fakta penting mesti dinyatakan dengan jelas ialah Tony Pua dilaporkan telah menjual kepentingannya dan meninggalkan Cyber Village bertahun-tahun sebelum kontrak tersebut diberikan. Oleh itu, sejarahnya sebagai pengasas tidak dengan sendirinya membuktikan beliau menerima keuntungan atau campur tangan dalam pemberian kontrak itu.
Tetapi dalam urusan tadbir urus, persoalannya tidak terhenti pada pemilikan saham.
Adakah hubungan terdahulu Tony Pua dengan Cyber Village diisytiharkan kepada pihak berkaitan? Adakah beliau atau Kementerian Kewangan mempunyai sebarang peranan langsung atau tidak langsung dalam proses tersebut? Apakah mekanisme yang diwujudkan untuk mengelakkan persepsi konflik kepentingan?
Hubungan sejarah tidak semestinya membuktikan salah laku. Namun, kedudukan politik seseorang ketika keputusan dibuat menjadikan tuntutan terhadap ketelusan jauh lebih tinggi.
Siapa Menilai dan Meluluskan Cyber Village?
Isu sebenar bukan semata-mata siapa yang mengasaskan Cyber Village, tetapi bagaimana syarikat itu dipilih.
Adakah kontrak tersebut diberikan melalui tender terbuka, tender terhad atau rundingan terus? Berapa banyak syarikat menghantar tawaran? Apakah kriteria teknikal dan kewangan yang digunakan? Siapakah ahli jawatankuasa penilaian dan pihak berkuasa yang memberikan kelulusan akhir?
Jika Cyber Village memperoleh markah terbaik melalui proses yang kompetitif dan telus, dokumen penilaian sepatutnya mampu menamatkan segala persoalan.
Namun, jika maklumat asas mengenai kaedah perolehan, penilaian vendor dan kelulusan kontrak tidak didedahkan, masyarakat berhak bertanya mengapa sebuah sistem yang mengurus data jutaan pendeposit diserahkan tanpa penjelasan menyeluruh kepada umum.
Ketelusan bukan tuduhan. Ketelusan ialah cara terbaik membersihkan nama semua pihak.
Mengapa Bukan Theta Edge?
Persoalan turut timbul kerana Tabung Haji ketika itu mempunyai kaitan dengan Theta Edge Berhad, sebuah syarikat teknologi maklumat tempatan yang mempunyai pengalaman dalam penyelesaian digital dan infrastruktur ICT.
Adakah Theta Edge pernah dipertimbangkan untuk membangunkan THiJARI? Jika syarikat itu tidak memiliki keupayaan yang diperlukan, apakah kekurangannya? Jika Cyber Village mempunyai teknologi, pengalaman atau harga yang lebih baik, apakah kelebihan tersebut?
Selain Theta Edge, Malaysia juga mempunyai banyak syarikat teknologi tempatan yang berkeupayaan membangunkan platform kewangan berskala besar.
Isunya bukan sama ada vendor mesti dimiliki orang Islam atau Bumiputera semata-mata. Sebuah kontrak teknologi perlu dinilai berdasarkan kompetensi, keselamatan, kos, rekod prestasi dan kemampuan melindungi kepentingan institusi.
Namun, sebagai sebuah institusi yang membawa misi memperkukuh ekonomi umat, Tabung Haji wajar menjelaskan sama ada keupayaan syarikat miliknya dan vendor tempatan turut dinilai sebelum kontrak diserahkan kepada Cyber Village.
Bagaimana Data Pendeposit Dilindungi?
Cyber Village kemudiannya berada di bawah kumpulan Silverlake Axis yang berpangkalan di Singapura. Hakikat ini menimbulkan beberapa persoalan berkaitan kedaulatan dan keselamatan data yang perlu dijawab secara teknikal, bukan melalui sentimen kaum atau agama.
Di manakah data THiJARI disimpan? Siapakah yang memiliki kod sumber sistem itu? Adakah vendor atau syarikat induknya mempunyai akses kepada persekitaran sistem, pangkalan data atau maklumat pendeposit?
Apakah audit keselamatan siber bebas dilaksanakan sebelum platform dilancarkan? Bagaimanakah akses vendor dikawal selepas sistem diserahkan? Adakah semua data kekal di Malaysia dan tertakluk sepenuhnya kepada undang-undang negara?
Soalan-soalan ini penting kerana PH sendiri pernah membangkitkan kebimbangan mengenai pemilikan dan keselamatan data dalam isu MySejahtera.
Prinsip yang digunakan untuk menuntut ketelusan terhadap MySejahtera sepatutnya turut digunakan terhadap THiJARI.
Wujudkah ‘Sakau’?
Ketiadaan kehilangan wang simpanan pendeposit tidak bermakna setiap keputusan pengurusan Tabung Haji bebas daripada penelitian. Namun, istilah “sakau” juga tidak boleh digunakan tanpa bukti berlaku penyelewengan, rasuah, komisen haram atau penyalahgunaan kuasa.
Setakat hubungan sejarah Tony Pua dengan Cyber Village, ia belum membuktikan bahawa beliau memperoleh manfaat daripada kontrak tersebut.
Tetapi kerajaan PH, pengurusan Tabung Haji ketika itu dan pihak yang meluluskan kontrak tetap mempunyai tanggungjawab menjelaskan keseluruhan proses.
Dedahkan kaedah tender. Dedahkan senarai syarikat yang dinilai. Dedahkan asas pemilihan Cyber Village, rekod pengisytiharan konflik kepentingan dan laporan audit keselamatan THiJARI.
Jika semuanya bersih, dokumen akan mempertahankan mereka. Tetapi selagi proses pemilihan dan kelulusan kontrak RM4.53 juta itu tidak dijelaskan sepenuhnya, persoalannya akan kekal: ketika PH sibuk mencari “sakau” dalam Tabung Haji, siapakah yang memeriksa keputusan mereka sendiri?
sumber
sumber