Pelaburan asal memang bermasalah. Harganya mahal, nilainya merosot dan hutangnya masih perlu dibayar. Namun EHP masih beroperasi, FELDA masih memiliki 37 peratus saham dan award bernilai ratusan juta dolar Amerika sedang dikuatkuasakan. Mengisytiharkan RM2.5 bilion sudah hilang sekarang bermakna menjatuhkan keputusan sebelum lejar terakhir ditutup.
RM2.5 bilion dalam isu Eagle High Plantations bukan wang tunai yang lenyap tanpa jejak. Nilainya kini berada dalam tiga bentuk iaitu pegangan saham FIC Properties, operasi EHP yang kembali mencatatkan keuntungan dan award timbang tara yang mengarahkan Rajawali membeli semula saham tersebut.
Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim sendiri menggunakan perkataan berpotensi apabila menyatakan FELDA mungkin kehilangan sehingga RM2.5 bilion dan hanya memperoleh kembali sekitar RM200 juta sekiranya isu ini tidak ditangani. Perkataan itu merujuk kepada risiko, bukannya kerugian muktamad.
Apabila kenyataan tersebut memasuki gelanggang politik, perkataan “berpotensi” mudah digugurkan. Risiko kemudian dipersembahkan seolah-olah kerugian sudah berlaku. Dua perkara itu tidak sama.
Urus niaga asal tetap tidak boleh diputihkan. Pada 23 Disember 2016, FIC Properties Sdn Bhd milik FELDA menandatangani perjanjian membeli 37 peratus kepentingan dalam EHP daripada Rajawali pada harga USD505.4 juta, bersamaan kira-kira RM2.3 bilion ketika itu. Pembelian dibiayai melalui kemudahan daripada GovCo Holdings, syarikat milik Menteri Kewangan Diperbadankan.
Harganya jauh lebih tinggi daripada nilai pasaran saham EHP. Beberapa laporan menyebut premium hampir 96 peratus berdasarkan harga ketika urus niaga, manakala Kertas Putih FELDA menggunakan perbandingan pada peringkat kelulusan awal dan memperoleh angka lebih tinggi. Apa pun kaedah perbandingannya, FELDA membayar harga sangat mahal bagi pegangan minoriti tanpa kawalan penuh.
Kertas Putih FELDA 2019 turut membangkitkan kelemahan dalam penilaian risiko, proses penelitian dan kemampuan Rajawali memenuhi kewajipan pembelian semula. Pelaburan tersebut kemudiannya mengalami penjejasan nilai sekitar RM1.58 bilion.
Penjejasan itu serius kerana menunjukkan nilai boleh pulih pelaburan telah merosot pada tarikh laporan kewangan disediakan. Ia tidak semestinya membuktikan setiap ringgit sudah hilang secara kekal.
Siasatan perlu mengenal pasti siapa yang mencadangkan, siapa yang menilai, siapa yang mengetahui risikonya dan siapa yang memberikan kelulusan. Akauntabiliti tidak boleh ditentukan berdasarkan siapa yang paling mudah dijadikan sasaran selepas kerajaan bertukar.
Garis masa Tan Sri Shahrir Abdul Samad juga mesti diletakkan dengan tepat. Perjanjian pembelian ditandatangani pada 23 Disember 2016, sedangkan beliau dilantik sebagai Pengerusi FELDA pada 6 Januari 2017. Pelantikannya berlaku selepas pembelian diumumkan.
Beliau bukan pencetus atau pelulus awal perjanjian. Pengambilalihan saham hanya disempurnakan pada 2017 dan Shahrir kemudian mempertahankan rasional komersialnya. Penilaian yang adil mesti membezakan pihak yang merancang dan meluluskan pembelian daripada pihak yang kemudian menyempurnakan, mempertahankan atau cuba mengurangkan risikonya.
Laporan pada 2018 menunjukkan FELDA pernah meminta Kementerian Kewangan mempertimbangkan pengambilalihan pegangan EHP. Kementerian dilaporkan menjalankan penelitian, namun pemindahan itu tidak dimuktamadkan. Rekod rasmi mengenainya wajar didedahkan supaya sejarah Eagle High tidak terus ditulis mengikut kepentingan politik semasa.
EHP hari ini bukan syarikat yang sudah mati. Pada 2025, syarikat itu merekodkan hasil sekitar IDR5.76 trilion dan keuntungan bersih kira-kira IDR379 bilion. Bagi separuh pertama 2026, hasilnya meningkat kepada IDR3.26 trilion dengan keuntungan sekitar IDR215 bilion. Keuntungan bagi tempoh tersebut meningkat lebih 16 peratus.
Secara matematik, 37 peratus daripada keuntungan 2025 bersamaan sekitar IDR140 bilion atau melebihi RM30 juta mengikut kadar pertukaran. Angka itu hanya menggambarkan bahagian ekonomi FELDA sebagai pemegang saham. Ia bukan bukti wang tersebut telah diterima sebagai dividen dan bukan juga pemulangan modal pembelian.
Pada Jun 2026, pemegang saham EHP meluluskan quasi-reorganisation bagi menghapuskan defisit terkumpul sekitar IDR3.71 trilion melalui penyusunan semula ekuiti. Langkah ini boleh membuka ruang kepada pembayaran dividen sekiranya keuntungan berterusan dan kedudukan tunai mengizinkan. Kelulusan diperoleh pada 26 Jun 2026.
Quasi-reorganisation tidak mencipta wang baharu. Ia membersihkan defisit lama daripada struktur ekuiti. Pembayaran dividen masih bergantung pada keuntungan, aliran tunai, komitmen hutang dan keputusan syarikat.
Senjata pemulihan FELDA yang paling bernilai sekarang ialah award timbang tara. Pada 14 Jun 2024, tribunal memutuskan bahawa FIC Properties telah melaksanakan hak jual balik dengan sah. Rajawali diperintahkan membeli semula pegangan 37 peratus tersebut pada harga USD505.4 juta bersama faedah enam peratus setahun sejak 11 Mei 2017.
Rajawali cuba mengetepikan award itu atas alasan penipuan, pelanggaran undang-undang Indonesia dan ketidakadilan proses. Mahkamah Perdagangan Antarabangsa Singapura menolak semua cabaran tersebut pada Disember 2024 serta mengekalkan kebenaran untuk menguatkuasakan award. Penghakiman Singapura memperincikan jumlah tuntutan dan kadar faedah berkenaan.
Kemenangan di atas kertas belum bermakna wang sudah masuk ke akaun FELDA. Rajawali memfailkan permohonan non-eksekuatur di Mahkamah Daerah Jakarta Pusat pada Februari 2025 untuk menghalang penguatkuasaannya. Pertarungan sekarang bukan lagi menentukan sama ada FELDA mempunyai hak. Cabarannya ialah memastikan hak yang sudah dimenangi dapat dikutip.
Surat Anwar kepada Presiden Prabowo Subianto wajar dilihat sebagai usaha diplomatik membantu penguatkuasaan award. Tindakan itu perlu disokong kerana setiap ringgit yang dipulihkan akan mengurangkan beban FELDA dan kerajaan.
Beban tersebut memang besar. Setakat September 2025, FIC Properties dilaporkan masih berhutang sekitar RM2.77 bilion kepada GovCo. Hanya RM141.8 juta bayaran pokok dan keuntungan telah dibuat, manakala jadual pembiayaan berlanjutan sehingga 2043. Butiran ini diberikan melalui jawapan Parlimen.
Mendakwa tiada kerugian langsung adalah tidak jujur. Mengisytiharkan keseluruhan RM2.5 bilion sudah hilang juga terlalu awal.
Kerugian akhir hanya boleh ditentukan selepas dihimpunkan harga pembelian, kos pembiayaan dan perbelanjaan undang-undang. Jumlah itu perlu ditolak dengan dividen, nilai baki saham, hasil penjualan serta wang award yang akhirnya berjaya dikutip.
Kerajaan perlu mendedahkan baki hutang terkini, nilai sebenar pegangan FELDA, manfaat yang pernah diterima daripada EHP, kos perundangan dan strategi penguatkuasaan di Indonesia. Rakyat memerlukan kira-kira lengkap, bukan hanya kesimpulan politik.
Siasat keputusan asal tanpa melindungi sesiapa. Kejar Rajawali tanpa bertolak ansur. Gunakan segala saluran undang-undang dan diplomatik sehingga setiap peluang pemulihan benar-benar habis.
EHP belum mati. Hutang FELDA masih hidup. Award timbang tara pula belum menjadi wang tunai.
RM2.5 bilion belum boleh diisytiharkan hilang. Wang itu masih berada dalam pertarungan untuk dituntut kembali.