Ahli Parlimen Tampin, YB Dato’ Mohd Isam Mohd Tahrir mengalu-alukan penubuhan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berhubung Lembaga Tabung Haji dan menegaskan bahawa sesiapa sahaja yang terbukti melakukan salah laku wajib dikenakan tindakan. Namun pada masa sama, beliau mengingatkan bahawa matlamat RCI seharusnya mencari fakta dan kebenaran, bukannya memenuhi selera politik mana-mana pihak.
Berucap ketika membahaskan Laporan RCI Tabung Haji di Dewan Rakyat, Mohd Isam membangkitkan persoalan mengenai masa laporan itu didedahkan kepada umum, khususnya ketika kempen pilihan raya Negeri Sembilan sedang berlangsung.
Beliau mempersoalkan sama ada pendedahan tersebut mempunyai unsur politik bagi mempengaruhi sentimen pengundi, sedangkan laporan RCI berkenaan menurutnya telah siap sejak 2022 dan dibentangkan kepada Jemaah Menteri pada 14 Disember tahun sama.
“Sebagai umat Islam, sebagai orang Melayu, sebagai hak pendeposit, saya amat mengalu-alukan RCI ini dan mereka yang terlibat wajib diambil tindakan.
“Matlamat penubuhan RCI ini sudah tentunya bukan untuk memenuhi selera politik mana-mana pihak, tetapi tujuannya hanyalah untuk mencari fakta dan kebenaran,” katanya.
Mohd Isam berkata keputusan pilihan raya Negeri Sembilan akhirnya menyaksikan Barisan Nasional dan Perikatan Nasional memperoleh kemenangan besar melebihi majoriti dua pertiga di Dewan Undangan Negeri.
Namun bagi beliau, isu lebih besar yang masih belum terjawab ialah mengapa laporan RCI yang telah lengkap pada 2022 mengambil masa kira-kira empat tahun sebelum didedahkan kepada umum.
Beliau mahu kerajaan menjelaskan secara terbuka apakah alasan laporan berkenaan “diperam” begitu lama sebelum akhirnya dibentangkan dan dijadikan bahan perbahasan awam.
Politik Pernah Cetus Pengeluaran Besar-Besaran
Mohd Isam turut menarik perhatian Dewan terhadap dapatan RCI mengenai penglibatan orang politik dalam Lembaga Tabung Haji.
Menurutnya, antara kebimbangan yang harus diberi perhatian ialah kesan pertembungan politik terhadap persepsi dan prestasi institusi tersebut.
Beliau mengimbas peristiwa pada awal 2016 apabila sebuah artikel bertajuk “Analisa Kewangan Tabung Haji 2009–2015” disebarkan secara meluas pada 9 Februari 2016.
Menurut angka yang dibentangkannya, sehari selepas artikel itu tersebar, berlaku pengeluaran luar biasa oleh pendeposit sebanyak RM41 juta pada 10 Februari, diikuti RM49.8 juta pada 11 Februari dan RM27.9 juta pada 12 Februari.
Kesan daripada keadaan tersebut, katanya, seramai 3,954 pendeposit menutup akaun, manakala 3,105 pendeposit kehilangan kelayakan untuk menunaikan haji.
Bagi Mohd Isam, episod itu merupakan contoh bagaimana pertarungan politik dan naratif yang menimbulkan kebimbangan terhadap Tabung Haji boleh membawa kesan nyata terhadap keyakinan pendeposit dan kedudukan kewangan institusi.
Beliau turut mendakwa naratif bahawa Tabung Haji berada dalam keadaan bahaya terus dimainkan selepas itu, termasuk oleh bekas Menteri Agama.
Atas sebab tersebut, katanya, semua pihak perlu lebih berhati-hati apabila bercakap mengenai Tabung Haji kerana keyakinan pendeposit merupakan antara aset terbesar institusi berkenaan.
Dari Defisit RM4.1 Bilion Kepada RM13.2 Bilion?
Mohd Isam kemudian mempersoalkan pelan pemulihan Tabung Haji yang dilaksanakan menerusi pemindahan aset kepada syarikat tujuan khas milik kerajaan, Urusharta Jamaah Sdn Bhd (UJSB) pada 19 Disember 2018.
Beliau mahu kerajaan menjelaskan sejauh mana pelan tersebut benar-benar berjaya memperbaiki kedudukan kewangan Tabung Haji selepas hampir lapan tahun dilaksanakan.
Antara persoalan utama yang dibangkitkannya ialah bagaimana defisit sebanyak RM4.1 bilion pada 31 Disember 2017, yang dikaitkan dengan pembayaran hibah atau dividen berlebihan, boleh berkembang kepada angka RM13.2 bilion di bawah UJSB.
Baginya, persoalan ini perlu dijawab dengan angka dan penjelasan yang telus kerana pelan pemulihan tersebut pada asalnya diwujudkan untuk memperkukuh semula kedudukan kewangan Tabung Haji.
Isu lebih besar, katanya, ialah Sukuk Siri 1 berjumlah RM12.5 bilion yang sepatutnya matang pada 29 Mei 2026, namun menurut beliau masih belum dibayar sepenuhnya kepada Tabung Haji.
Malah, beliau mendakwa kerajaan meminta penangguhan pembayaran untuk tempoh 10 tahun lagi sehingga 2036.
Mohd Isam berpandangan keadaan tersebut menimbulkan persoalan sama ada mekanisme pemulihan yang diwujudkan pada 2018 benar-benar membantu Tabung Haji atau sebaliknya menyebabkan wang pendeposit terus terikat dengan kedudukan kewangan kerajaan.
“Ini bermakna bukan kerajaan yang membantu memulihkan aset-aset Tabung Haji, tetapi duit simpanan pendeposit telah digunakan untuk membantu kedudukan kewangan kerajaan,” katanya.
“Jangan Sampai Jadi Tikus Membaiki Labu”
Mohd Isam mengingatkan bahawa sepanjang kewujudannya, Tabung Haji telah membantu lebih 1.5 juta umat Islam Malaysia menunaikan haji dan menyalurkan bantuan kewangan haji melebihi RM35 bilion.
Dengan rekod sebesar itu, katanya, apa juga dasar pemulihan perlu dinilai berdasarkan keupayaannya memastikan legasi tersebut dapat diteruskan.
Beliau menggambarkan keadaan yang berlaku sejak 2018 sebagai sesuatu yang dibimbangi boleh menyerupai peribahasa “tikus membaiki labu” sekiranya penyelesaian yang diwujudkan akhirnya membawa masalah baharu kepada institusi.
Persoalan beliau mudah, selepas semua perubahan struktur dibuat, adakah Tabung Haji hari ini berada dalam kedudukan yang benar-benar lebih kukuh untuk meneruskan peranan asalnya?
Beliau mengingatkan supaya pendeposit yang sudah puluhan tahun menyimpan tidak akhirnya dipaksa menanggung kesan daripada keputusan pengurusan atau persetujuan yang tidak pernah mereka buat.
Kerajaan juga tidak sepatutnya menunggu sehingga keyakinan pendeposit terhakis, kemampuan memberikan bantuan kewangan haji semakin mengecil dan Tabung Haji tidak lagi mampu memainkan peranan seperti sebelum 2018.
Ketika itu, katanya, mungkin sudah terlalu lewat untuk mencari siapa yang harus dipertanggungjawabkan.
Justeru, kerajaan perlu memberikan penjelasan secara terbuka, telus dan berangka mengenai kedudukan sebenar Tabung Haji pada hari ini.
RM1,300 Menjadi RM15,000
Mohd Isam turut membangkitkan perubahan besar terhadap jumlah simpanan minimum untuk pendaftaran haji.
Beliau mengingatkan bahawa matlamat asal Tabung Haji ialah membantu umat Islam membuat simpanan secara patuh syariah untuk menunaikan ibadah haji, selain mengurus simpanan, pelaburan dan operasi haji.
Sebelum 2018, katanya, bakal jemaah hanya memerlukan simpanan minimum sebanyak RM1,300 untuk mendaftar haji.
Selepas 2018, jumlah itu meningkat kepada RM15,000.
Menurutnya, peningkatan melebihi 11 kali ganda itu bukan perubahan kecil dan perlu dilihat daripada sudut kemampuan pendeposit biasa, khususnya golongan berpendapatan rendah dan rentan.
Bagi sebahagian besar rakyat, RM15,000 memerlukan tempoh bertahun-tahun untuk dikumpulkan.
Beliau mahu syarat tersebut dinilai semula, terutama bagi pendeposit lama yang sudah bertahun-tahun menyimpan namun masih belum mencapai jumlah RM15,000.
“Kalau matlamat Tabung Haji adalah untuk membantu umat Islam menunaikan haji, maka jangan sampai syarat untuk mencapai impian itu semakin jauh daripada kemampuan rakyat,” katanya.
Pendeposit Juga Berhak Menikmati Pulangan Munasabah
Selain soal pendaftaran, Mohd Isam turut menyentuh kadar agihan keuntungan kepada pendeposit.
Menurutnya, dividen atau agihan keuntungan mula diperkenalkan Tabung Haji sejak 1994 sebagai nilai tambahan kepada simpanan pendeposit.
Dalam beberapa tahun sebelum 2018, Tabung Haji mampu memberikan kadar agihan melebihi 5 peratus.
Sejak 2018, katanya, kadar agihan yang diumumkan masih belum kembali melepasi paras tersebut.
Beliau mengakui bahawa pengurusan Tabung Haji perlu mengutamakan kestabilan, kecairan dan pelaburan secara berhemat. Namun prinsip itu tidak menghilangkan hak pendeposit untuk mengetahui mengapa pulangan mereka kekal pada kadar yang lebih rendah.
Persoalan tersebut menjadi semakin penting apabila kos sara hidup terus meningkat dan kos menunaikan haji semakin tinggi.
Jika kos ibadah terus bertambah sedangkan pulangan simpanan tidak meningkat pada kadar yang sepadan, pendeposit akhirnya perlu mengeluarkan lebih banyak wang sendiri bagi mencapai jumlah yang diperlukan.
“Jangan sampai kita hanya melihat pendeposit sebagai sumber dana kepada Tabung Haji tetapi terlupa bahawa mereka juga wajar menikmati pulangan yang munasabah,” katanya.
Mahu RCI Baharu Untuk Tempoh 2021–2025
Mohd Isam turut berpandangan skop RCI sedia ada masih mempunyai keterbatasan kerana hanya meneliti tempoh antara 2014 hingga 2020.
Sedangkan, menurut beliau, pelbagai keputusan penting membabitkan Tabung Haji berlaku selepas 2020, termasuk perkembangan berkaitan UJSB, kedudukan aset, sukuk, pulangan pendeposit serta perubahan dasar dan operasi institusi.
Atas sebab itu, beliau mencadangkan supaya satu RCI baharu diwujudkan bagi tempoh 2021 hingga 2025 bagi mengenal pasti sebarang kelemahan dalam pengurusan dan operasi Tabung Haji selepas tempoh yang telah diperiksa oleh suruhanjaya sebelumnya.
Sebagai anggota Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC), Mohd Isam turut mencadangkan supaya isu pengurusan dan tadbir urus Tabung Haji dibawa ke PAC untuk penelitian yang lebih mendalam, khususnya bagi tempoh 2022 hingga 2026.
Menurutnya, pendekatan tersebut penting supaya penelitian terhadap Tabung Haji tidak terhenti pada satu tempoh pemerintahan atau pentadbiran sahaja.
Jika ketelusan benar-benar menjadi matlamat, maka semua keputusan penting yang berlaku selepas 2020 juga perlu diperiksa menggunakan standard akauntabiliti yang sama.
Tabung Haji Jangan Dijadikan Medan Pertelingkahan Politik
Mengakhiri perbahasannya, Mohd Isam berkata rakyat tidak mahu melihat Tabung Haji terus menjadi medan pertelingkahan politik yang tidak berkesudahan.
Apa yang rakyat mahu ialah sebuah institusi yang lebih kukuh, dipercayai pendeposit dan mampu meneruskan legasi membantu umat Islam menunaikan haji.
Prinsip yang dikemukakannya juga jelas.
Jika ada individu melakukan salah laku, ambil tindakan tegas terhadap individu tersebut. Jika kelemahan berpunca daripada sistem, perbetulkan sistem dengan segera.
Pada akhirnya, persoalan mengenai Tabung Haji tidak seharusnya berhenti kepada siapa yang memerintah sebelum atau selepas 2018.
Persoalan sebenar ialah sama ada setiap keputusan yang dibuat benar-benar melindungi amanah pendeposit.
Dan jika laporan RCI yang siap pada 2022 boleh menunggu hampir empat tahun untuk didedahkan, Mohd Isam percaya kerajaan juga perlu bersedia menjawab satu lagi persoalan serius:
Mengapa hanya tempoh 2014 hingga 2020 mahu diperiksa secara mendalam, sedangkan keputusan antara 2021 hingga 2026 turut menentukan masa depan Tabung Haji hari ini?