KUALA LUMPUR – Apabila mempertahankan pentadbiran sendiri, politik prestasi dijadikan ukuran. Apabila berhadapan dengan lawan, politik identiti pula dipersoalkan. Namun, apabila pencapaian lawan menjadi bahan perbandingan, istilah ‘sakau’ digunakan untuk mengalihkan perhatian dan membentuk persepsi rakyat.
Percanggahan inilah yang dibangkitkan Datuk Mohd Razlan Rafii ketika mempersoalkan pendekatan politik Pakatan Harapan (PH) yang menurutnya berubah mengikut negeri, pihak lawan dan kepentingan kuasa semasa.
Bagi Razlan, persoalan sebenar bukan sekadar istilah yang digunakan dalam kempen politik tetapi sama ada prinsip yang diperjuangkan kekal konsisten apabila kedudukan sesebuah parti berubah daripada pembangkang kepada pemerintah atau sebaliknya.
Beliau mengambil contoh Negeri Sembilan, PH mengetengahkan politik prestasi sebagai asas penilaian terhadap pentadbiran tetapi menggunakan prinsip berlainan terhadap Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN). Mereka dikaitkan dengan politik identiti serta sentimen perkauman pula.
Bagaimanapun, pendekatan tersebut menimbulkan persoalan apabila persaingan politik beralih ke Johor dan Melaka, dua negeri yang turut mempunyai rekod pentadbiran, pembangunan dan pencapaian untuk dinilai secara terbuka.
Jika prestasi benar-benar menjadi ukuran, Razlan mempersoalkan mengapa pencapaian kerajaan BN tidak diberikan pertimbangan berdasarkan piawaian yang sama seperti yang digembar-gemburkan PH terhadap pentadbiran sendiri.
Di Melaka, kerajaan negeri di bawah kepimpinan Ketua Menteri, Datuk Seri Ab Rauf Yusoh boleh dinilai melalui perkembangan pelaburan, pembangunan infrastruktur, keberkesanan pentadbiran serta penyampaian perkhidmatan kepada rakyat. Johor juga mempunyai rekod pembangunan dan pengurusan ekonomi yang wajar diperbandingkan secara objektif.
Pada pandangan beliau, kejayaan pentadbiran tidak seharusnya dinafikan hanya kerana ia dicapai oleh parti lawan. Sebarang kelemahan boleh dipersoalkan tetapi pencapaian yang dapat dibuktikan juga perlu diberikan pengiktirafan sewajarnya.
Pertikaian menjadi lebih ketara apabila perbahasan mengenai prestasi bertukar kepada penggunaan label ‘sakau’ yang menurut Razlan boleh menyebabkan tuduhan politik mengambil tempat penilaian terhadap pencapaian sebenar.
Beliau tidak mempertikaikan keperluan membanteras rasuah sebaliknya menekankan bahawa perjuangan integriti mesti berlandaskan bukti, siasatan dan proses undang-undang yang adil tanpa mengira hubungan atau kedudukan politik seseorang.
Tuduhan tidak boleh menggantikan pembuktian, sebagaimana slogan tidak boleh dijadikan pengganti kepada pencapaian. Seseorang yang dituduh melakukan salah laku perlu dinilai berdasarkan bukti bukannya dihukum terlebih dahulu melalui persepsi masyarakat.
Dalam menggambarkan perubahan pendekatan tersebut, Razlan mengumpamakan politik yang sentiasa menyesuaikan prinsip mengikut kepentingan seperti sesumpah yang bertukar warna berdasarkan persekitaran.
Perumpamaan itu menggambarkan kebimbangan beliau bahawa persaingan politik semakin tertumpu kepada pembentukan persepsi, sedangkan perbahasan mengenai dasar, prestasi dan penyelesaian kepada masalah rakyat sepatutnya diberikan keutamaan.
Hakikatnya, rakyat tidak membayar bil elektrik menggunakan slogan reformasi, tidak membeli barang dapur melalui retorik politik dan tidak memperoleh pekerjaan semata-mata kerana kehebatan seseorang pemimpin berpidato.
Ukuran yang lebih dekat dengan kehidupan rakyat ialah pendapatan keluarga, harga barangan keperluan, peluang pekerjaan, kemudahan kesihatan, pendidikan serta kecekapan perkhidmatan kerajaan.
Atas pertimbangan tersebut, Razlan menegaskan bahawa mandat politik perlu diterjemahkan kepada hasil pentadbiran yang memberikan manfaat nyata bukannya dihabiskan untuk mempertahankan pertelingkahan antara parti.
Namun, kebimbangan lebih besar yang diketengahkan beliau ialah kemungkinan budaya politik dendam berkembang apabila persaingan kuasa mengatasi penghormatan terhadap perbezaan pendirian.
Menurut pandangan yang dikemukakannya, politik dendam boleh bermula apabila pengkritik dianggap musuh, teguran ditafsir sebagai ancaman dan penentangan terhadap pemerintah dijadikan alasan untuk mengenakan tekanan.
Keadaan sedemikian, sekiranya berlaku, bukan sahaja menjejaskan kebebasan bersuara malah berisiko melemahkan budaya semak dan imbang yang menjadi asas kepada sistem demokrasi berparlimen.
Razlan turut memberi perhatian kepada kedudukan institusi penguatkuasaan yang sewajarnya bebas daripada campur tangan dan tekanan politik. Pegawai yang memikul amanah negara mesti dapat melaksanakan tanggungjawab berdasarkan undang-undang tanpa dipengaruhi kehendak pihak berkepentingan.
Sebarang dakwaan bahawa institusi digunakan untuk menekan pihak yang tidak sehaluan perlu diteliti melalui proses yang bebas dan telus. Pada masa sama, dakwaan tersebut memerlukan pembuktian sebelum sebarang kesimpulan dibuat terhadap individu atau institusi yang terlibat.
Kerajaan mempunyai tanggungjawab mengambil tindakan terhadap pelanggaran undang-undang, tetapi perbezaan pandangan politik tidak boleh dengan sendirinya menjadi asas untuk menganggap seseorang telah melakukan kesalahan.
Dalam negara demokrasi, mengkritik pemimpin bukan penderhakaan, menentang dasar kerajaan bukan jenayah dan berbeza pendirian tidak sepatutnya menyebabkan seseorang dinafikan hak kepada keadilan.
Persoalan yang dibangkitkan Razlan turut menyentuh hubungan antara agenda reformasi PH dengan pelaksanaan prinsip tersebut ketika memegang kuasa. Komitmen terhadap reformasi institusi bukan sahaja diukur melalui pengumuman dasar, tetapi juga melalui kesediaan kerajaan menerima kritikan, menjamin ketelusan dan menghormati kebebasan institusi negara.
Bagaimanapun, dakwaan mengenai penggunaan kayu ukur berbeza atau kewujudan tekanan politik terhadap institusi tetap perlu dinilai berdasarkan kenyataan, keputusan dan tindakan yang dapat dibuktikan.
Perbandingan prestasi antara kerajaan negeri juga memerlukan ukuran yang jelas, mengambil kira pencapaian pembangunan, keupayaan kewangan, cabaran ekonomi serta keadaan masyarakat setempat.
Dalam konteks inilah kritikan Razlan membawa persoalan mengenai konsistensi prinsip politik yang tidak sepatutnya berubah mengikut kedudukan pemerintah atau pembangkang.
Jika politik prestasi mahu dijadikan ukuran, pencapaian kerajaan BN di Johor dan Melaka juga perlu dinilai secara adil. Jika politik identiti mahu ditolak, prinsip tersebut perlu dihormati tanpa mengira pihak yang menggunakannya. Jika perjuangan membanteras ‘sakau’ benar-benar berasaskan integriti, setiap dakwaan mesti disiasat dengan piawaian pembuktian yang sama.
Begitu juga agenda reformasi yang menuntut kerajaan memperkukuh institusi, melindungi kebebasan bersuara dan memastikan proses penguatkuasaan undang-undang tidak dipengaruhi kepentingan politik.
Pada akhirnya, kenyataan Razlan menimbulkan satu persoalan yang relevan kepada semua gabungan politik, bukan PH semata-mata: adakah prinsip yang diperjuangkan ketika berada di luar kerajaan terus dihormati apabila kuasa pemerintahan berada dalam genggaman?
Politik prestasi menuntut pencapaian. Politik integriti menuntut pembuktian. Politik demokrasi menuntut keadilan. Ketiga-tiganya tidak sepatutnya digunakan secara terpilih berdasarkan keuntungan politik semasa.
Pendirian yang diketengahkan Razlan memperlihatkan betapa pentingnya membezakan mandat untuk mentadbir daripada kecenderungan menggunakan kuasa dalam persaingan politik.
Mandat rakyat memberikan tanggungjawab kepada kerajaan untuk membangunkan negara, menyelesaikan masalah masyarakat dan memelihara hak semua pihak, termasuk mereka yang tidak menyokong kerajaan.
Kerajaan boleh bertukar, percaturan politik boleh berubah dan persaingan antara parti akan terus berlangsung. Namun, prinsip keadilan, kebebasan bersuara dan kedaulatan undang-undang sewajarnya kekal melangkaui kepentingan mana-mana kerajaan.
Mandat rakyat ialah amanah untuk mentadbir, bukan lesen untuk membalas dendam. Apabila kepentingan mempertahankan kuasa mengatasi tanggungjawab memelihara keadilan, persoalannya bukan lagi siapa yang berjaya menguasai politik, tetapi sejauh mana demokrasi dan institusi negara terus dihormati.