KUALA LUMPUR: Teguran audit tidak sepatutnya berakhir sebagai catatan dalam laporan tahunan, apatah lagi sekadar menjadi bahan perbahasan yang dilupakan selepas persidangan Parlimen selesai. Sebaliknya, setiap kelemahan yang dikenal pasti perlu disusuli tindakan pembetulan, pemulihan kewangan dan penambahbaikan tadbir urus. Keberkesanan pendekatan itu kini dapat dilihat apabila tindakan susulan audit berjaya menyumbang RM920.91 juta kepada kerajaan melalui kutipan hasil dan bayaran balik.
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Dato’ Sri Azalina Othman Said berkata, jumlah yang direkodkan oleh Jabatan Audit Negara (JAN) sehingga 28 September 2026 itu membuktikan bahawa pengauditan bukan sekadar mekanisme mengenal pasti kesilapan, tetapi turut berupaya menghasilkan pemulihan wang awam yang nyata apabila setiap teguran diberikan perhatian sewajarnya.
Ketika membentangkan usul berhubung Laporan Ketua Audit Negara (LKAN) 2/2026 di Dewan Rakyat pada 7 Oktober, beliau menegaskan bahawa kementerian, jabatan dan agensi kerajaan tidak seharusnya menganggap teguran audit sebagai serangan terhadap pentadbiran masing-masing. Sebaliknya, penemuan audit perlu diterima sebagai peluang memperbetulkan kelemahan, memperkukuh sistem pengurusan dan mengelakkan kesilapan sama daripada berulang.
Pendirian itu membawa mesej penting dalam pengurusan kewangan negara. Sesebuah laporan audit tidak boleh dinilai semata-mata berdasarkan jumlah kelemahan yang berjaya dikesan atau ketegasan teguran yang dikemukakan. Ukuran sebenar terletak pada tindakan selepas laporan diterbitkan, termasuk jumlah wang yang dapat dikutip semula, kelemahan yang diperbetulkan serta keberkesanan langkah pencegahan yang dilaksanakan.
Menurut rekod JAN, sebanyak 12,117 daripada 12,835 isu audit yang dipantau telah diselesaikan setakat 28 September lalu, bersamaan kira-kira 94.4 peratus. Dalam tempoh sama, tindakan susulan menghasilkan kutipan dan bayaran balik RM920.91 juta, antaranya melibatkan penalti, sewa tertunggak, ganti rugi tertentu akibat kelewatan kontrak, tunggakan pajakan tanah serta kutipan duti dan cukai.
Perincian tersebut penting kerana jumlah RM920.91 juta tidak keseluruhannya bermaksud wang yang pernah hilang akibat penyelewengan berjaya diperoleh kembali. Ia merangkumi pelbagai bentuk hasil kerajaan dan pembayaran balik susulan penguatkuasaan serta tindakan pembetulan. Namun, pencapaian itu tetap memperlihatkan kepentingan mekanisme audit yang mempunyai sistem susulan berkesan dan berorientasikan hasil.
LKAN 2/2026 yang dibentangkan pada 5 Oktober turut mengemukakan 38 syor untuk tindakan kementerian dan agensi berkaitan. Bagi Azalina, setiap syor perlu disertakan penjelasan tentang pihak yang bertanggungjawab, tindakan pembetulan yang dirancang, tempoh pelaksanaan dan kaedah pemantauan. Pendekatan ini bertujuan memastikan sesuatu teguran tidak terus berulang dalam laporan berikutnya tanpa penyelesaian yang memuaskan.
Perbahasan Parlimen menjadi sebahagian penting daripada proses tersebut. Melalui penelitian Ahli Dewan Rakyat, kementerian dan agensi boleh diminta memberikan penjelasan terhadap kelemahan pengurusan, kelewatan pelaksanaan atau ketidakpatuhan prosedur kewangan. Proses semak dan imbang ini menghubungkan dapatan audit dengan tanggungjawab pentadbiran, sekali gus memberikan ruang kepada rakyat untuk menilai tindakan yang telah diambil.
Dalam perkembangan berkaitan, laporan berkenaan turut menunjukkan peningkatan prestasi kewangan Kerajaan Persekutuan pada 2025. Lebihan hasil meningkat sebanyak RM2.184 bilion kepada RM5.293 bilion, manakala defisit fiskal berkurangan sebanyak RM3.878 bilion berbanding tahun sebelumnya. Nisbah defisit kepada Keluaran Dalam Negara Kasar turut menurun daripada 4.1 peratus pada 2024 kepada 3.7 peratus pada 2025.
Walaupun prestasi tersebut menunjukkan perkembangan fiskal yang lebih baik, penambahbaikan angka kewangan tidak bermakna seluruh kelemahan pengurusan telah diselesaikan. Disiplin perbelanjaan, pematuhan kontrak, keberkesanan program serta keupayaan mengutip hasil yang sepatutnya diterima kerajaan masih memerlukan pemantauan berterusan. Pengauditan yang berkesan perlu memastikan peningkatan prestasi kewangan berjalan seiring dengan pengukuhan integriti pentadbiran.
Azalina turut mengingatkan bahawa prinsip akauntabiliti tidak boleh terbatas kepada pentadbiran Kerajaan Persekutuan. Wang awam turut diuruskan oleh kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan, agensi berkanun dan syarikat berkaitan kerajaan. Oleh itu, setiap peringkat pentadbiran mempunyai tanggungjawab yang sama untuk memastikan peruntukan digunakan mengikut tujuan, prosedur dan kepentingan rakyat.
Sehubungan itu, beliau menyeru Dewan Undangan Negeri (DUN) supaya memberikan ruang kepada LKAN untuk diteliti dan dibahaskan secara terbuka, bukannya sekadar dibentangkan sebagai dokumen makluman. Cadangan tersebut penting bagi memperluas budaya semak dan imbang supaya kelemahan yang dikenal pasti di peringkat negeri turut mendapat perhatian, penjelasan dan tindakan pembetulan yang sewajarnya.
Keperluan itu semakin relevan apabila pengauditan terhadap 12 syarikat kerajaan negeri di 11 negeri turut mengenal pasti kelemahan signifikan dalam pematuhan tadbir urus. Penemuan berkenaan memperlihatkan bahawa pengawasan kewangan perlu meliputi seluruh institusi yang menguruskan sumber awam tanpa mengira struktur pentadbiran atau pihak yang menerajui kerajaan.
Pada masa sama, pindaan Akta Audit 1957 pada 2024 telah memperluas mandat Ketua Audit Negara, termasuk pendekatan menjejaki penggunaan wang awam, pengauditan susulan serta kuasa mengemukakan syor terhadap ketakteraturan serius. Pengukuhan perundangan ini menyediakan asas untuk memastikan penemuan audit tidak terhenti pada laporan, sebaliknya diterjemahkan kepada perubahan pentadbiran yang boleh dipantau.
Bagi Azalina, akauntabiliti perlu dilaksanakan berdasarkan piawaian yang sama tanpa mengira perbezaan politik. Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri, sama ada diterajui parti kerajaan atau pembangkang, mempunyai kewajipan yang setara apabila menguruskan wang rakyat. Tiada pentadbiran sepatutnya dikecualikan daripada penelitian hanya kerana kedudukan atau hubungan politiknya.
Dalam kerangka reformasi institusi, keberkesanan audit juga perlu disokong usaha pencegahan, ketelusan maklumat dan pengukuhan mekanisme aduan. Langkah tersebut bukan sahaja membantu mengesan kelemahan selepas perbelanjaan dibuat, tetapi turut mengurangkan risiko ketirisan sebelum ia berlaku.
Pencapaian RM920.91 juta ini memberikan gambaran jelas tentang nilai tindakan susulan audit terhadap pengurusan kewangan negara. Namun, kejayaan sebenar tidak wajar diukur melalui jumlah kutipan semata-mata. Yang lebih penting ialah memastikan kelemahan diperbetulkan, kerugian dapat dicegah dan setiap agensi mengambil tanggungjawab terhadap keputusan kewangannya.
Laporan audit yang berkualiti boleh mengenal pasti masalah, tetapi hanya tindakan yang konsisten mampu menyelesaikannya. Kepercayaan rakyat terhadap pengurusan wang awam bergantung pada keupayaan institusi membuktikan bahawa setiap teguran mempunyai susulan dan setiap pembetulan memberikan hasil.
RM920.91 juta merupakan bukti bahawa pemantauan yang disertai penguatkuasaan boleh memberikan pulangan nyata kepada negara. Cabaran seterusnya adalah memastikan keberkesanan tersebut menjadi amalan tetap di semua peringkat pentadbiran.
Ketelusan bukan sekadar keberanian mendedahkan kelemahan. Akauntabiliti yang sebenar menuntut keberanian memperbetulkannya, memastikan wang awam dipertanggungjawabkan dan menghalang kesilapan sama daripada terus berulang.
Tags
Berita