“Sebelum sejarah menghukum seorang Ketua Audit Negara, negara wajib menjelaskan mengapa keterangannya tidak pernah didengar.”“Kalau ada al-Quran, saya mahu angkat sumpah untuk berkata benar.”
Kenyataan Tan Sri Dr Madinah Mohamad di Musyawarah Nasional 2.0 pada 25 Ogos 2026 bukan datang daripada seorang pemerhati atau ahli politik yang hanya membaca laporan selepas semuanya berlaku.
Beliau ialah Ketua Audit Negara yang menandatangani sijil audit penyata kewangan Tabung Haji bagi 2017. Sijil itulah yang kemudiannya dikritik dalam laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja.
Pendedahan paling besar Madinah bukan mengenai sumpah yang mahu dilafazkannya. Beliau mendakwa telah disapina untuk memberikan keterangan di hadapan RCI, hadir pada waktu ditetapkan dan menunggu antara 45 minit hingga sejam di luar bilik prosiding.
Urusetia kemudian memaklumkan bahawa beliau tidak perlu masuk. Madinah diminta pulang tanpa mengetahui sebab keterangannya tidak diperlukan.
Laporan RCI selepas itu menyifatkan Ketua Audit Negara ketika berkenaan sebagai tidak tegas dalam menangani penyata kewangan Tabung Haji.
Di sinilah timbul percanggahan yang sukar dijawab.
Bagaimana ketegasan Madinah boleh dinilai sedangkan orang yang menandatangani sijil audit tersebut tidak dipanggil untuk menerangkan keputusannya?
Madinah bukan saksi sampingan. Beliau mempunyai pengetahuan langsung mengenai proses audit, perbincangan pasukan, bukti yang dinilai serta sebab pendapat tanpa teguran dengan Emphasis of Matter atau EOM dikeluarkan.
RCI tetap berhak membuat dapatan berdasarkan bukti yang diterimanya. Pendedahan Madinah juga tidak membatalkan keseluruhan laporan tersebut.
Namun rakyat berhak mengetahui siapa yang memutuskan beliau tidak perlu dipanggil, alasan keputusan itu dibuat dan sama ada penjelasan serta dokumen yang dimilikinya telah dipertimbangkan sepenuhnya.
Madinah turut membuat penegasan. Sepanjang menjadi Ketua Audit Negara, beliau berkata pasukan audit tidak menemui bukti kecurian atau penyelewengan secara langsung. Sekiranya bukti itu ditemui, beliau menegaskan perkara tersebut pasti dilaporkan kepada pihak berkuasa.
Kenyataan tersebut tidak bermaksud semua keputusan pelaburan Tabung Haji betul atau tiada kelemahan tadbir urus dan perakaunan.
Ketiadaan bukti dalam sesuatu audit juga bukan jaminan bahawa tiada kesalahan boleh ditemui melalui siasatan forensik yang mempunyai skop lebih luas.
Namun penegasan seorang bekas Ketua Audit Negara cukup untuk mencabar penggunaan perkataan seperti “sakau”, “rompak” dan “curi” sebagai hukuman politik tanpa bukti khusus terhadap individu.
Madinah sendiri tidak menafikan pasukan audit menemui isu kemerosotan nilai aset. Pada peringkat teknikal, pendapat audit berteguran pernah dicadangkan.
Selepas menilai keseluruhan bukti, tahap materialiti, piawaian audit dan kesannya terhadap kepentingan awam, beliau memilih pendapat tanpa teguran dengan EOM.
EOM bukan pengisytiharan bahawa semuanya baik. Ia membolehkan sesuatu perkara penting diberikan perhatian kepada Parlimen dan rakyat tanpa mengubah pendapat keseluruhan terhadap penyata kewangan.
Madinah menjelaskan bahawa Tabung Haji ketika itu mempunyai deposit sekitar RM70 bilion, sedangkan kecairannya hanya kira-kira RM11.6 bilion. Kebimbangannya ialah pengeluaran besar-besaran boleh memaksa Tabung Haji menjual aset secara tergesa-gesa dan akhirnya memberi tekanan kepada kerajaan kerana simpanan pendeposit dijamin kerajaan. Beliau menerangkan pertimbangan risiko tersebut dalam pembentangannya.
Juruaudit sememangnya perlu memahami kesan laporannya terhadap kepentingan awam. Kebimbangan mengenai keyakinan pendeposit pula tidak boleh digunakan untuk menyembunyikan kedudukan kewangan sebenar.
Adakah EOM merupakan pertimbangan profesional yang dibenarkan atau kompromi untuk mengelakkan kepanikan? Madinah sepatutnya dipanggil supaya keputusan itu boleh disoal, diuji dan dibandingkan dengan bukti audit.
Pendedahannya mengenai Tun Dr Mahathir Mohamad menjadikan perkara ini lebih serius.
Menurut Madinah, Mahathir memintanya “tunggu” sebelum sijil audit dimuktamadkan kerana isu tersebut mahu dibincangkan dalam Kabinet. Madinah kemudiannya memaklumkan pendekatan audit yang dipilih dan menghantar surat bertarikh 19 Disember 2018 bagi menjelaskan asas keputusannya. Perincian pertemuan tersebut dilaporkan di sini.
Perkataan “tunggu” tidak membuktikan Mahathir mengarahkan pendapat audit diubah. Ia juga tidak boleh dianggap perkara kecil.
Minit pertemuan, komunikasi Kabinet, surat 19 Disember dan kertas kerja audit perlu didedahkan bagi menentukan sama ada keputusan akhir benar-benar bebas atau dipengaruhi pertimbangan lain.
Perbezaan antara laporan Jabatan Audit Negara dan semakan PwC juga tidak boleh dijawab dengan memilih angka yang paling menguntungkan sesuatu pihak.
JAN dilaporkan mencatatkan keuntungan bersih sekitar RM3.4 bilion, manakala semakan PwC menunjukkan defisit kira-kira RM1.4 bilion. Madinah menjelaskan kedua-duanya menggunakan mandat, terma rujukan dan kaedah penilaian yang berbeza. Menurutnya, perbezaan tersebut bukan bukti automatik bahawa audit JAN telah gagal.
Perbezaan RM4.8 bilion itu perlu direkonsiliasikan baris demi baris, bukannya dijadikan bahan serangan melalui tajuk berita.
Datuk Seri Ahmad Zahid Hamidi kini mencadangkan PAC menyiasat pengurusan Tabung Haji dari 2017 hingga sekarang. Cadangan itu membuka ruang untuk semua keputusan sebelum dan selepas penubuhan UJSB diperiksa secara lebih adil.
Madinah mesti menjadi antara saksi pertama dipanggil. Bekas Perdana Menteri, pegawai Kabinet, pasukan audit JAN, PwC, pengurusan Tabung Haji dan pihak yang memutuskan beliau tidak perlu memberikan keterangan kepada RCI juga wajar didengar.
RCI telah memberikan penilaiannya. Kini orang yang menandatangani sijil audit telah memberikan versinya.
Negara tidak perlu menerima mana-mana versi secara membuta tuli. Buka dokumen, panggil semua saksi dan uji setiap kenyataan.
Sebelum sejarah menghukum Madinah sebagai “tidak tegas”, rakyat berhak mengetahui mengapa beliau disapina, dibiarkan menunggu di luar pintu dan akhirnya tidak didengar.
Tags
Politik