Kenyataan Tan Sri Dr Mohd Irwan Serigar Abdullah:
Perbahasan mengenai kedudukan kewangan Tabung Haji pada 2017 telah terperangkap dalam dua angka.
Penilaian berasaskan pendekatan Lembaga Tabung Haji dan Jabatan Audit Negara menunjukkan aset bersih positif sekitar RM3.4 bilion, manakala penilaian PwC menghasilkan aset bersih negatif sekitar RM1.2 bilion.
Apabila dua angka itu diletakkan bersebelahan tanpa menjelaskan kaedah, tarikh, ruang lingkup dan tujuan penilaian, masyarakat mudah diberikan gambaran bahawa satu pihak betul manakala satu pihak lagi salah. Kesimpulan seperti itu mungkin mudah dijadikan bahan politik, namun ia terlalu cetek untuk menjelaskan isu audit dan perakaunan yang kompleks.
Pandangan ini dikemukakan oleh Tan Sri Dr Mohd Irwan Serigar Abdullah berdasarkan pengalaman beliau dalam pentadbiran kewangan negara dan pengurusan Tabung Haji.
Beliau merupakan Ketua Setiausaha Perbendaharaan dari 2012 hingga 2018 serta pernah menjadi ahli Lembaga Pengarah Tabung Haji dari 2011 hingga 14 Mei 2018 sebagai wakil Perbendaharaan. Kedudukan tersebut memberikan beliau pendedahan langsung kepada dasar kewangan kerajaan, pengurusan institusi awam dan kerangka tadbir urus Tabung Haji pada tempoh berkenaan.
Latar belakang itu tidak bermakna pandangan beliau tidak boleh dipersoalkan. Ia bermakna hujahan beliau wajar dijawab menggunakan fakta, piawaian perakaunan dan penyelarasan angka yang lengkap, bukannya melalui tuduhan umum.
Jabatan Audit Negara ialah juruaudit statutori Tabung Haji. Seksyen 26 Akta Tabung Haji 1995 memperuntukkan pemakaian Akta Badan Berkanun (Akaun dan Laporan Tahunan) 1980. Penyata kewangan Tabung Haji perlu dikemukakan kepada Ketua Audit Negara untuk diaudit sebelum laporan tahunannya dibentangkan di Parlimen.
Audit JAN bagi tahun kewangan berakhir 31 Disember 2017 merupakan audit statutori terhadap penyata kewangan Tabung Haji. JAN mengeluarkan pendapat tidak berteguran terhadap penyata tersebut. Kedudukan itu tidak boleh dipadamkan seolah-olah audit berkenaan tidak pernah berlaku hanya kerana satu penilaian kemudian menghasilkan angka yang lebih rendah.
Perbezaan utama antara JAN dengan PwC terletak pada asas penilaian.
Pendekatan yang digunakan oleh Tabung Haji dan diterima dalam audit JAN ketika itu berasaskan Realisable Asset Value atau RAV bersama MFRS 139. RAV melihat jumlah bersih yang secara munasabah boleh direalisasikan oleh sesebuah entiti daripada asetnya berdasarkan keadaan, strategi pegangan dan kaedah pelupusan aset tersebut.
Nilai ini bersifat khusus kepada entiti. Sebuah institusi pelaburan tidak semestinya menjual semua asetnya secara serentak ketika pasaran sedang lemah. Harga yang rendah pada satu tarikh tidak semestinya menjadi jumlah sebenar yang akan diterima sekiranya aset dipegang, diurus atau dilupuskan secara teratur.
PwC pula menggunakan pendekatan marked to market bersama FRSIC Consensus 14. Kaedah marked to market menilai aset berdasarkan harga pasaran yang tersedia pada tarikh penilaian. Pendekatan ini lebih dipengaruhi oleh sentimen pelabur, kecairan dan turun naik pasaran pada masa tersebut.
Harga pasaran menunjukkan jumlah yang sanggup dibayar oleh pihak luar pada sesuatu masa. Nilai boleh direalisasikan pula menganggarkan jumlah bersih yang boleh diperoleh oleh entiti berdasarkan cara aset itu diurus atau dilupuskan.
Kedua-dua pendekatan boleh mempunyai asas teknikal apabila digunakan untuk tujuan, andaian dan ruang lingkup masing-masing. Hasil yang berbeza tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa salah satu pihak telah menipu atau memanipulasi akaun.
Pendekatan RAV menghasilkan aset bersih positif sekitar RM3.4 bilion. Pendekatan marked to market oleh PwC pula menghasilkan aset bersih negatif sekitar RM1.2 bilion. Perbezaan itu lahir daripada cara aset diukur, bukannya bukti automatik bahawa RM4.6 bilion telah hilang.
Nilai aset bukan satu angka yang kekal dalam semua keadaan. Nilainya boleh berubah mengikut kaedah penilaian, harga pasaran, tempoh pegangan, kemampuan aset menjana pendapatan dan keadaan ketika aset hendak dijual.
Harga saham yang merosot pada tarikh tertentu juga tidak bermaksud wang tunai dalam jumlah yang sama telah dicuri atau lesap. Kerugian sebenar biasanya direalisasikan apabila aset dijual pada harga lebih rendah. Penurunan nilai tetap perlu direkodkan dengan betul, namun istilah penurunan nilai, kerugian direalisasikan dan kehilangan wang tidak boleh digunakan seolah-olah semuanya membawa maksud yang sama.
PwC juga tidak boleh dianggap secara automatik menggantikan kedudukan JAN sebagai juruaudit statutori. Satu ialah audit penyata kewangan yang dilaksanakan mengikut kerangka undang-undang sedia ada. Satu lagi ialah penilaian kemudian menggunakan pendekatan serta andaian yang berlainan.
Cara paling telus untuk menyelesaikan perbezaan ini ialah menerbitkan penyelarasan bagi setiap aset. Rakyat perlu ditunjukkan nilai yang direkodkan dalam penyata 2017, nilai yang digunakan oleh PwC, asas rosot nilai, harga pasaran pada tarikh penilaian, anggaran nilai boleh direalisasikan dan peristiwa yang berlaku selepas tarikh penyata kewangan.
Tanpa penyelarasan tersebut, rakyat hanya diberikan dua angka besar tanpa penjelasan bagaimana RM3.4 bilion berubah menjadi negatif RM1.2 bilion.
Pendapat audit tidak berteguran juga tidak bermaksud semua pelaburan Tabung Haji bebas daripada risiko atau tiada kelemahan yang perlu diperbaiki. Begitu juga aset bersih negatif berdasarkan marked to market tidak secara automatik membuktikan kecurian, penyelewengan atau insolvensi.
Audit, penilaian aset dan insolvensi ialah tiga perkara berbeza. Audit memberikan pendapat terhadap penyata kewangan. Penilaian menentukan nilai aset berdasarkan kaedah tertentu. Insolvensi berkaitan keupayaan sesebuah entiti memenuhi obligasinya apabila hutang jatuh tempo.
Pendirian saya jelas. Sebarang kelemahan Tabung Haji mesti diperbetulkan dan setiap keputusan pelaburan wajar disemak secara telus. Proses itu hendaklah dibina atas fakta, undang-undang dan kaedah perakaunan yang tepat.
Kita tidak mempertahankan kelemahan. Kita mempertahankan ketepatan dan menolak usaha menghukum satu audit menggunakan hasil penilaian lain yang dibina atas asas berbeza.