BERSATU meninggalkan lambang PN selepas mendakwa diketepikan dalam pembahagian kerusi PRN Negeri Sembilan. Kini, PN pula sedang mempertimbangkan sama ada parti itu patut diketepikan sepenuhnya daripada gabungan berkenaan.
Di Negeri Sembilan, BERSATU memilih untuk bertanding menggunakan lambangnya sendiri. Akibatnya, Perikatan Nasional (PN) bersedia mengadakan mesyuarat bagi membincangkan sesuatu yang jauh lebih besar daripada penggunaan logo atau pembahagian kerusi iaitu masa depan BERSATU dalam gabungan tersebut.
Setiausaha Agung PN, Datuk Seri Takiyuddin Hassan, mengesahkan mesyuarat berkenaan akan diadakan selepas Muktamar PAS Pusat Ke-72. Antara perkara yang bakal dibincangkan ialah kedudukan BERSATU, susulan tindakan parti itu bergerak menggunakan identitinya sendiri pada Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan.
Kenyataan Takiyuddin tidak diselindungkan dengan bahasa diplomatik. Menurutnya, tiada alasan untuk BERSATU terus kekal dalam PN sekiranya parti itu sendiri tidak mahu bersama gabungan berkenaan. Beliau turut menegaskan bahawa BERSATU bukan parti pengasas PN dan Perlembagaan gabungan itu membenarkan mana-mana ahli digantung atau dipecat.
Kata-kata tersebut membawa mesej yang sukar disalah tafsir. BERSATU bukan lagi berada dalam kedudukan untuk menentukan segala syarat. Parti itu kini sedang dinilai oleh gabungan yang pernah menjadikannya antara wajah paling dominan dalam politik pembangkang.
Perubahan kedudukan itu cukup dramatik. Nama PN pernah begitu sinonim dengan kepimpinan BERSATU, khususnya ketika Tan Sri Muhyiddin Yassin menjadi Perdana Menteri dan mengetuai gabungan tersebut. BERSATU memiliki pentas, kuasa tawar-menawar dan kedudukan strategik yang meletakkannya di hadapan rakan-rakan lain.
Kini, keadaan sudah berubah. PAS mempunyai kekuatan organisasi, jentera dan pengaruh yang jauh lebih dominan dalam menentukan hala tuju PN, manakala BERSATU pula terpaksa menjelaskan mengapa parti itu masih mahu kekal selepas memilih tindakan yang dilihat bercanggah dengan semangat gabungan.
Parti yang pernah dilihat memimpin PN kini diberi peringatan bahawa ia bukan pengasas dan boleh dikeluarkan.
Punca pertikaian bermula apabila BERSATU mendakwa tidak dilibatkan dalam perbincangan pembahagian kerusi PN bagi PRN Negeri Sembilan pada 1 Ogos lalu. Sebagai tindak balas, parti itu memilih untuk bertanding menggunakan lambangnya sendiri.
Keputusan tersebut mungkin dianggap sebagai protes terhadap layanan yang diterima, namun dalam politik gabungan, lambang bukan sekadar gambar pada kertas undi. Lambang mewakili kesetiaan, disiplin dan kesediaan parti-parti komponen untuk tunduk kepada keputusan bersama.
Apabila BERSATU meninggalkan lambang PN, parti itu sebenarnya menghantar isyarat bahawa ia tidak lagi bersedia terikat sepenuhnya kepada keputusan gabungan. Tindakan tersebut menjadikan pertikaian yang sepatutnya diselesaikan di meja rundingan terpampang secara terbuka di hadapan pengundi.
BERSATU mempunyai alasan tersendiri. Parti itu mendakwa diketepikan dan tidak dilibatkan dalam perbincangan kerusi. Dari sudut BERSATU, penggunaan lambang sendiri mungkin dianggap sebagai usaha mempertahankan maruah serta identiti parti.
PN juga mempunyai alasan untuk bertindak. Sebuah gabungan tidak boleh berfungsi jika setiap parti komponen bebas memilih haluan sendiri apabila keputusan pembahagian kerusi tidak memenuhi kehendaknya. Jika tindakan BERSATU dibiarkan tanpa penyelesaian, disiplin gabungan akan kehilangan makna dan lambang PN hanya akan digunakan apabila ia menguntungkan pihak tertentu.
Kritikan Takiyuddin bahawa BERSATU masih belum mengambil pendekatan untuk “angkat kaki” menambah satu lagi lapisan dalam konflik tersebut. BERSATU secara rasmi masih berada dalam PN, namun tindakannya dikatakan tidak lagi mencerminkan kesetiaan kepada gabungan.
BERSATU seolah-olah mahu mengekalkan kelebihan sebagai anggota PN sambil menyediakan ruang untuk bergerak sendiri apabila kepentingannya tidak dipenuhi. Kedudukan sebegini mungkin memberi fleksibiliti kepada parti, namun pada masa sama menghakis kepercayaan rakan gabungan.
Perkembangan ini menjadi semakin menarik apabila BERSATU turut dilaporkan sedang mencari rakan untuk menghadapi PRN Melaka dan tidak berhasrat bertanding secara solo. Parti itu dikatakan terbuka untuk bekerjasama dengan mana-mana gabungan yang bersedia, dengan beberapa rundingan telah dimulakan walaupun keputusan muktamad belum dibuat.
Keterbukaan tersebut menimbulkan persoalan tentang arah sebenar BERSATU. Jika parti itu masih komited kepada PN, mengapa perlu mencari gabungan lain untuk menghadapi PRN Melaka? Jika rundingan itu dibuat atas nama strategi negeri, sejauh mana PN mengetahui dan merestuinya?
BERSATU tidak boleh berada dalam PN hanya ketika nama dan jentera gabungan diperlukan, kemudian mencari pasangan politik lain apabila rundingan kerusi tidak memihak kepadanya. Kesetiaan kepada gabungan tidak boleh ditentukan mengikut negeri, jumlah kerusi atau tahap keuntungan yang ditawarkan.
Mesyuarat PN selepas Muktamar PAS nanti bakal menentukan lebih daripada nasib sebuah parti komponen. Ia akan memperlihatkan siapa sebenarnya yang kini mempunyai kuasa menentukan arah gabungan tersebut.
Secara simbolik, BERSATU yang pernah menjadi wajah utama PN kini menunggu keputusan sebuah mesyuarat yang akan diadakan selepas PAS menyelesaikan agenda muktamarnya. Pusat graviti politik PN sudah berubah. BERSATU bukan lagi satu-satunya pihak yang menentukan permainan; parti itu sendiri kini menjadi perkara yang akan dibincangkan.
Dilema BERSATU cukup besar. Keluar secara sukarela akan mengesahkan bahawa hubungannya dengan PN sudah berakhir. Terus kekal tanpa menyelesaikan pertikaian pula membuka ruang kepada tindakan disiplin.
Jika akhirnya dipecat, BERSATU akan meninggalkan PN bukan sebagai parti yang memilih jalan baharu dengan penuh kekuatan, sebaliknya sebagai parti yang disingkirkan selepas kehilangan kepercayaan rakan gabungan. PN turut berdepan perhitungan tersendiri. Mengeluarkan BERSATU mungkin memperkukuh disiplin dan memperjelas siapa yang menguasai gabungan. Langkah itu pada masa sama berpotensi memecahkan jentera serta sokongan pembangkang yang selama ini berkongsi pentas.