Dalam politik, kenyataan paling mudah dibuat ketika sesuatu masih belum berlaku. Ujian sebenar datang apabila keadaan yang disebut itu akhirnya menjadi kenyataan. Itulah yang kini perlu diperjelaskan oleh beberapa pemimpin DAP selepas Datuk Seri Najib Razak pada 18 September 2026 diberikan pengampunan bersyarat yang membolehkannya menjalani baki hukuman secara tahanan rumah sehingga 23 Ogos 2028, tertakluk kepada pembayaran denda RM50 juta dan syarat yang ditetapkan.
Isu ini tidak perlu dipusing menjadi pertikaian terhadap institusi pengampunan. DAP sendiri melalui Setiausaha Agungnya Anthony Loke menyatakan bahawa parti itu menghormati kuasa pengampunan Yang di-Pertuan Agong sebagaimana diperuntukkan Perlembagaan Persekutuan. Justeru, persoalan politik yang lebih tepat ialah apakah yang berlaku kepada kenyataan dan janji yang dibuat oleh pemimpin DAP sebelum keputusan itu diketahui?
Pada 12 Julai 2026, Timbalan Pengerusi DAP Nga Kor Ming menjelaskan bahawa beliau bersedia meletakkan jawatan sekiranya Najib dibebaskan daripada hukuman penjara yang sedang dijalaninya dalam kes SRC International. Kenyataan itu dibuat secara terbuka dan kini keadaannya telah berubah. Najib tidak diberikan pengampunan penuh. Sebaliknya, baki hukumannya diteruskan melalui tahanan rumah secara bersyarat sehingga 23 Ogos 2028.
Maka soalan kepada Nga sebenarnya mudah. Adakah keputusan tahanan rumah itu memenuhi keadaan yang dimaksudkannya apabila beliau berkata akan meletakkan jawatan jika Najib “dibebaskan daripada hukuman penjara”? Atau adakah kenyataan pada 12 Julai itu hanya dimaksudkan sekiranya Najib dibebaskan sepenuhnya daripada baki hukuman?
Tidak perlu pihak lain menentukan jawapannya. Nga sendiri boleh menjelaskan maksud kenyataan tersebut. Jika pendiriannya masih sama, nyatakan. Jika pengampunan bersyarat tidak termasuk dalam keadaan yang dimaksudkannya pada 12 Julai, jelaskan juga. Sebab itu keratan kenyataan asal Nga bertarikh 12 Julai 2026 wajar disertakan bersama artikel ini. Biar rekod bercakap.
Kenyataan Bendahari DAP Kuala Lumpur, Ben Fong Kok Seng pula lebih terperinci. Pada 10 September 2026, Ben menyatakan DAP tidak wajar kekal dalam Kabinet sekiranya Najib dibebaskan tanpa menjalani hukuman yang setimpal dengan keseriusan sabitannya. Beliau menyifatkannya sebagai satu “garis merah” dan menyatakan DAP masih boleh menyokong kerajaan dari luar Kabinet bagi memastikan kestabilan politik.
Namun terdapat satu fakta penting yang tidak boleh ditinggalkan. Ben sendiri menjelaskan bahawa pandangan itu merupakan pendapat peribadinya, bukan pendirian rasmi DAP Wilayah Persekutuan atau DAP secara keseluruhan. Perbezaan itu penting supaya kenyataan seorang pemimpin tidak secara automatik dianggap sebagai keputusan rasmi seluruh parti.
Kemudian keputusan 18 September berlaku. Pada 19 September, selepas CEC DAP bermesyuarat hampir tiga jam, Anthony Loke menawarkan peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan. Pada masa sama, menteri dan timbalan menteri DAP lain diputuskan kekal dalam kerajaan atas alasan memastikan kestabilan politik berterusan.
Maka persoalan kepada Ben sekarang ialah sama ada “garis merah” yang disebut pada 10 September masih merupakan pendirian peribadinya selepas keputusan CEC pada 19 September. Adakah beliau masih berpendapat semua wakil DAP sepatutnya meninggalkan Kabinet? Atau tindakan Anthony Loke sahaja dianggap mencukupi?
Ini bukan soal menganggap pendirian Ben sebagai pendirian rasmi DAP. Sebaliknya, ia soal meminta seorang pemimpin politik menjelaskan kedudukannya selepas keadaan yang dibicarakannya benar-benar berlaku. Jika satu “garis merah” telah ditetapkan sebelum keputusan, rakyat berhak mengetahui bagaimana garis itu ditafsirkan selepas keputusan.
Dalam kes Hannah Yeoh, persoalannya berbeza. Sebagai Menteri di Jabatan Perdana Menteri yang bertanggungjawab terhadap Wilayah Persekutuan, beliau merupakan anggota Lembaga Pengampunan Wilayah Persekutuan. Pada 16 September, Hannah berkata pandangannya mengenai permohonan pengampunan Najib diberikan selepas meneliti pendapat bertulis Peguam Negara dan disampaikan secara jujur serta berterus terang berdasarkan hati nuraninya demi kepentingan negara.
Di sinilah disiplin fakta mesti dikekalkan. Hannah tidak wajar dituduh membocorkan maklumat sulit atau menerima arahan tertentu tanpa bukti. Malah apabila satu dokumen yang dikatakan berkaitan tahanan rumah Najib tular, Hannah menafikan pernah menandatanganinya dan menyatakan dokumen tersebut palsu.
Namun beberapa persoalan institusi masih boleh ditanyakan secara sah. Adakah beliau menerima apa-apa tekanan politik ketika menjalankan tanggungjawab sebagai anggota Lembaga Pengampunan? Adakah kerahsiaan proses itu dipelihara sepenuhnya? Dan bagaimana seorang pemimpin parti memisahkan pandangan politik parti daripada tanggungjawab yang dipikulnya sebagai anggota sebuah badan yang berfungsi dalam kerangka Perlembagaan?
Persoalan itu menjadi lebih relevan apabila Anthony Loke pada 18 September menyatakan bahawa pandangan Hannah ketika menjalankan tanggungjawabnya dalam Lembaga Pengampunan adalah selaras dengan prinsip perjuangan DAP. Kenyataan tersebut bukan bukti bahawa Hannah menerima tekanan parti, tetapi ia tetap menimbulkan satu persoalan yang wajar diperjelaskan iaitu di manakah sempadan antara pendirian parti dengan pertimbangan seseorang anggota Lembaga Pengampunan ketika menjalankan tanggungjawab institusinya?
DAP mempunyai hak untuk mempunyai pendirian sendiri terhadap keputusan tersebut. DAP juga telah membuat keputusan politiknya. Anthony Loke menawarkan peletakan jawatan, manakala anggota Kabinet DAP lain kekal dalam kerajaan atas pertimbangan kestabilan politik.
Namun satu perkara tetap jelas. Keputusan selepas 18 September tidak menghapuskan rekod sebelum 18 September. Nga Kor Ming pernah mengaitkan pembebasan Najib daripada hukuman penjara dengan peletakan jawatannya. Ben Fong pernah menyebut satu “garis merah”, walaupun beliau jelas menyatakannya sebagai pandangan peribadi. Hannah Yeoh pula berada dalam kedudukan yang menuntut pemisahan jelas antara tanggungjawab institusi dengan pendirian politik parti.
Jadi perbahasan yang wajar bukan tentang siapa paling lantang dan bukan juga tentang mempertikaikan kuasa pengampunan. Persoalan yang lebih berguna kepada rakyat ialah sama ada kenyataan yang dibuat sebelum keputusan dapat dijelaskan secara konsisten dengan tindakan dan pendirian selepas keputusan.
Kerana ukuran akauntabiliti politik bukan sekadar keberanian menuntut orang lain memberikan jawapan. Ia turut melibatkan kesediaan menjelaskan kata-kata sendiri apabila keadaan berubah.
DAP bebas tidak bersetuju tetapi kenyataan politik yang telah dibuat juga wajar dijelaskan apabila tiba masa untuk menanggung implikasinya. Jangan biarkan kenyataan yang lantang sebelum keputusan menjadi kabur selepas keputusan.